(Wormerveer, 26 november 1864 – Sint-Joost-ten-Node, 15 september 1927).
Nederlandse dichter en radencommunist. Ook was hij medeoprichter van de Sociaal-Democratische Partij, de latere CPN. Hij is vooral bekend geworden door zijn gedicht van epische lengte Mei (1889). De openingsregel van dit gedicht, Een nieuwe lente en een nieuw geluid is een staande uitdrukking geworden.
Herman Gorter. Foto:wikipedia.org
De eerste nacht van mei en de zacht verzilverde maan beangstigt haar halve cirkel in het blauw.
Foto: NASA. Betekenis:De zin beschrijft de eerste nacht van mei op een schilderende, bijna mythische manier: de maan werpt slechts een halve cirkel van zilver licht in het donkerblauwe hemelgewelf. Het werkwoord “beangstigt” is opmerkelijk en kenmerkend voor Gorter — de maan ‘beangstiging’ is geen angst in de gewone zin, maar eerder een huivering van ontzag, het gevoel van iets kwetsbaars en magisch dat je licht maar half laat zien. Het is de spanning tussen aanwezigheid en verborgenheid, licht en duisternis — precies het soort dubbelzinnige beeldspraak waarmee Gorter de natuur als bezield beschreef. Gorter in het kort: Herman Gorter had maandenlang in eenzaamheid aan zijn “Mei” gewerkt. Het grote verhalende gedicht telt maar liefst 4381 versregels en verscheen in maart 1889. De eerste regel — “Een nieuwe lente en een nieuw geluid”— is in de Nederlandse literatuur zeer bekend geworden. De zin “De eerste nacht van mei en de zacht verzilverde maan beangstigt haar halve cirkel in het blauw” is bijna zeker afkomstig uit Herman Gorters “Mei” (1889), het grote epische gedicht dat algemeen wordt beschouwd als het hoogtepunt van de poëzie van de Tachtigers. Niet van David Gray (de Britse singer-songwriter) wat soms wordt geopperd, die in een heel ander genre en taal werkte. De connectie met Gorters “Mei” is sterk: – De maand mei wordt in het gedicht voorgesteld als een persoon, als de dochter van de maan en zon. – Geboren uit de moedermaan en de zon, komt Mei in de eerste zang aan op een strand. Haar dode zus April wordt die nacht weggedragen. – Het gedicht is doordrenkt van maanbeelden en nachtscènes in mei, precies de sfeer van het citaat. – De jaarlijkse estafettevoordracht van het hele gedicht vindt plaats op Hemelvaartsdag in Zutphen — misschien niet toevallig dat ik in Zutphen woon! Het is echter eerlijk om te zeggen dat we de ‘exacte’ versregels in de beschikbare teksten niet heb teruggevonden — mogelijk is de formulering licht geparafraseerd of afkomstig uit een gemoderniseerde editie.
Door Pieter
Mensenmens, zoon, echtgenoot, vader, opa.
Spiritueel, echter niet religieus.
Ik hou van golf, wandelen, lezen en de natuur in veel opzichten.
Onderzoeker, nieuwsgierig, geen fan van de mainstream media (MSM).
