Gerbrand Adriaenszoon Bredero:
(Amsterdam, 16 maart 1585 – aldaar, 23 augustus 1618). Nederlands dichter, toneelschrijver en rederijker, niet van hooggecultiveerde renaissanceliteratuur, maar van een volkse dichtkunst. Zijn belangrijkste werk is het blijspel Spaanschen Brabander uit 1617, ‘het hoogtepunt van de Nederlandse blijspelkunst in de gouden eeuw’.
Advocaten-tongen moeten met muntolie gesmeerd zijn.
Dit gezegde wordt ‘ironisch/satirisch’ gebruikt en betekent ongeveer:
– ‘advocaten moeten vlot en glad kunnen praten’;
– hun tong moet als het ware “gesmeerd” zijn om overtuigend te spreken;
– er zit ook een bijbetekenis in van ‘spraak die door geld op gang komt’: een advocaat spreekt namens wie betaalt.
Kort gezegd:
‘Een advocaat moet welsprekend zijn, maar de uitdrukking spot ook met de band tussen pleiten en betaling.’
🕰️ Taalkundige en beeldende oorsprong
De uitdrukking is duidelijk ‘oud-Nederlands van toon’ en gebruikt een klassiek beeld:
– “tong gesmeerd” = vlot, soepel, overtuigend spreken;
– “muntolie” kan waarschijnlijk dubbel worden opgevat:
– letterlijk als iets dat de tong “smeert”;
– figuurlijk als een woordspeling op ‘munt’ = geld.
Daardoor krijgt de uitspraak een ‘spottende betekenis’:
de tong van de advocaat draait soepel, maar vaak ook ‘dankzij geld’. 📌 Soort bron:
Het lijkt ‘eerder een oude literaire/satirische uitspraak’ dan een volkswijsheid zoals “Oost west, thuis best”.
👤 Auteur: De uitspraak wordt meestal toegeschreven aan Gerbrand Adriaensz. Bredero (1585–1618), de Amsterdamse dichter en toneelschrijver.
🎭 Waarom Bredero? Dat past goed bij zijn stijl:
– scherp;
– volks;
– ironisch;
– kritisch op maatschappelijke rollen en beroepen.
⚠️ Kanttekening:
Wel is het goed om erbij te zeggen dat dit ‘geen extreem vaak geciteerde Bredero-regel’ is met altijd exact dezelfde bronvermelding in moderne naslagwerken. Dus:
– ’toeschrijving aan Bredero is waarschijnlijk’,
– maar ‘niet altijd even hard gedocumenteerd in populaire citatenoverzichten’.
