Plato:
(Athene, ca. 427 v.Chr. – aldaar, 347 v.Chr.).
Grieks filosoof en schrijver. Plato was een leerling van Socrates en leraar van Aristoteles. Hij werd een van de invloedrijke denkers in de westerse filosofie en was de stichter van de Atheense Akademeia, het eerste instituut voor hoger onderwijs in het Westen. Hij schreef dialogen over diverse onderwerpen en werd met zijn Ideeënleer de aartsvader van het metafysisch realisme, waarin de zichtbare werkelijkheid bestaat uit onvolmaakte afspiegelingen van universalia die bestaan in een bovenwereld. Het blijft de vraag in hoeverre Plato’s eigen opvattingen bekend zijn, aangezien hij nergens uit eigen naam spreekt, vaak vragen opwerpt zonder deze te beantwoorden en niet altijd consistent is.
Niemand wordt meer gehaat dan hij die de waarheid spreekt.
Zij die te slim zijn om de politiek in te gaan, worden gestraft door te worden geregeerd door degenen die dommer zijn.
Wijze mannen spreken omdat ze iets te zeggen hebben; dwazen omdat ze iets moeten zeggen.
De man die alles maakt wat tot geluk leidt, is afhankelijk van zichzelf en niet van andere mensen, heeft het allerbeste plan aangenomen om gelukkig te leven. Dit is de man van gematigdheid, de man van mannelijk karakter en van wijsheid.
Dwing je kinderen niet op jouw manier, want ze zijn gemaakt voor een andere tijd dan de jouwe.
Het begin is het belangrijkste deel van het werk.
Het idioom drukt het idee uit dat hoe iets begint, in grote mate bepaalt hoe alles wat volgt zal uitpakken. Een gebrekkig of onzorgvuldig begin heeft de neiging zich te verergeren tot blijvende problemen, terwijl een goed begin de neiging heeft een traject uit te stippelen waarop gemakkelijker op de juiste manier kan worden voortgebouwd. Het wordt tegenwoordig vaak aangevoerd als een algemene stelregel over fundamenten – in onderwijs, projecten, gewoonten, relaties of welke langdurige onderneming dan ook – met het argument dat de eerste stappen onevenredige zorg verdienen, juist omdat ze het moeilijkst te corrigeren zijn als de zaken eenmaal op gang zijn.
Herkomst:
Het idee vindt zijn oorsprong in Plato’s “Republiek”, “Boek II”, rond “Stephanus pagina 377a – b”. Daar bespreekt Socrates met Adeimantus hoe de bewakers van de ideale stad moeten worden opgeleid. Hij stelt dat het begin het belangrijkste onderdeel van elk werk is, vooral als het gaat om iets dat jong en beïnvloedbaar is, aangezien dat het moment is waarop karakter wordt gevormd en indrukken het gemakkelijkst worden opgenomen. Dit wordt gebruikt om te rechtvaardigen waarom de mythen en verhalen die aan kinderen worden verteld zorgvuldig moeten worden gecontroleerd en gecensureerd – een slechte invloed die vroeg wordt geïntroduceerd, waarschuwt hij, is later zeer moeilijk ongedaan te maken.
Vermeldenswaard: het onderliggende Griekse woord is ‘archē’ (ἀρχή), wat zowel ‘begin’ als ‘eerste principe’ betekent – dus het origineel heeft een dubbele weerklank (niet alleen ‘begin van een taak’ maar ‘fundamenteel principe’), wat er waarschijnlijk toe heeft bijgedragen dat de lijn verder reikte dan de oorspronkelijke context over kindereducatie naar een algemeen spreekwoord over stichtingen.
Er is elders ook een verwante, zij het duidelijke, socratische opmerking over hoe een kleine, onopgemerkte fout aan het begin van een geometrische constructie consistent zal blijven in alles wat erop wordt gebouwd – wat suggereert dat dit een terugkerende zorg voor Plato was, en niet een eenmalige regel.
Auteur:
Plato (via het personage Socrates als zijn spreekbuis), schrijft in de “Republiek”, een van zijn twee dialogen in boekvorm. De beroemde Engelse formulering – ‘het begin is het belangrijkste deel van het werk’ – komt uit de 19e-eeuwse vertaling van Benjamin Jowett, wat grotendeels de reden is dat deze specifieke formulering de veel geciteerde versie werd.
De prijs die goede mensen betalen voor onverschilligheid over algemene zaken, is dat ze geregeerd worden door slechte mensen.
Ontmoedig nooit iemand die voortdurend vooruitgang boekt, hoe langzaam ook.
Vriendelijkheid is meer dan daden. Het is een houding, een uitdrukking, een blik, een aanraking. Het is alles wat een ander persoon verheft.
Wijsheid begint met verwondering.
