Emma Lazarus:
(22 juli 1849 – 19 november 1887).
Amerikaans schrijfster van poëzie, proza en vertalingen en activiste voor Joodse en Georgistische zaken. Ze is bekend vanwege het schrijven van het sonnet “The New Colossus”, geïnspireerd door het Vrijheidsbeeld, in 1883. De regels staan op een bronzen plaquette die in 1903 op de sokkel van het Vrijheidsbeeld werd geplaatst. Lazarus was betrokken bij het helpen van vluchtelingen naar New York die waren gevlucht voor antisemitische pogroms in Oost-Europa, en ze zag een manier om haar medeleven met deze vluchtelingen uit te drukken in termen van het standbeeld. De laatste regels van het sonnet werden door Irving Berlin op muziek gezet als het lied “Give Me Your Tired, Your Poor” voor de musical Miss Liberty uit 1949, die was gebaseerd op het beeldhouwen van het Vrijheidsbeeld (Liberty Enlightening the World). Het laatste deel van het sonnet werd ook gezet door Lee Hoiby in zijn lied “The Lady of the Harbor” geschreven in 1985 als onderdeel van zijn liedcyclus “Three Women”.
Tien uur, de gebroken maan hangt nog geen half uur hoog, geel als een schild van koper. In de bedauwde lucht van juni, balancerend tussen de gewelfde hemel en het vloeibare glas van de oceaan.
De regels beschrijven een ‘zomerse juninacht aan zee’, rond tien uur ’s avonds.
Beeld voor beeld:
– “Tien uur” → Het is avond, kort na het vallen van de nacht.
– “de gebroken maan” → Waarschijnlijk een niet-volle maan, bijvoorbeeld een halve of sikkelvormige maan. “Gebroken” suggereert iets onvolledigs of gefragmenteerds.
– “hangt nog geen half uur hoog” → De maan is pas net opgekomen en staat nog laag boven de horizon.
– “geel als een schild van koper” → De maan heeft een warme, goudgele of koperachtige kleur. Het beeld van een “schild” geeft haar iets ronds, oud en bijna mythisch.
– “de bedauwde lucht van juni” → Een vochtige, zachte zomerlucht, typisch voor een warme nacht.
– “balancerend tussen de gewelfde hemel en het vloeibare glas van de oceaan” → De maan lijkt te zweven tussen de koepel van de hemel en de gladde, spiegelende zee. “Vloeibaar glas” is een beeld voor een kalme oceaan die als glas weerspiegelt.
🎭 Literaire betekenis:
De passage roept vooral een sfeer op van:
– 🌙 stilte
– 🌊 zee en maanlicht
– ✨ verwondering
– 🕊️ rust en schoonheid
– 🌌 een moment tussen hemel en aarde, bijna tijdloos
Het gaat dus niet om een moraal of vaste wijsheid, maar om een ‘natuurimpressie’: een verfijnde beschrijving van een maan die laag boven een stille zee hangt.
✍️ Auteur:
– Emma Lazarus
— Amerikaanse dichteres, 1849–1887
– Vooral bekend door haar sonnet “The New Colossus”, waarvan de regels op het Vrijheidsbeeld staan:
> “Give me your tired, your poor…”
📚 Oorsprong:
– De passage komt uit het gedicht “A June Night”
– Het gedicht is opgenomen in haar poëzieverzamelingen, o.a. in “The Poems of Emma Lazarus” uit 1888, postuum uitgegeven.
– De regels zijn dus afkomstig uit de ’19e-eeuwse Amerikaanse poëzie’, niet uit een volksgezegde of spreekwoordelijke traditie.
De oorspronkelijke Engelse regels luiden ongeveer:
> “Ten o’clock: the broken moon
> Hangs not yet a half hour high,
> Yellow as a shield of brass,
> In the dewy air of June,
> Poised between the vaulted sky
> And the ocean’s liquid glass.”
📝 Opmerking over de vertaling:
In het origineel staat waarschijnlijk “shield of brass”.
Dat betekent letterlijk eerder “schild van messing/geelkoper” dan gewoon “koper”. De Nederlandse vertaling “schild van koper” geeft de kleur en glans echter goed weer.
