Als je je hand in de bek van een beer steekt, geef de beer dan niet de schuld als hij bijt.
1. Nuchtere Wijsheid: Ze zijn vaak praktisch en direct, zonder eromheen te draaien.
2. Zwarte Humor/Ironie: Er zit vaak een spottende of ironische ondertoon in. Dit spreekwoord is daar een perfect voorbeeld van: het is een absurde situatie (wie steekt er nu zijn hand in een berenbek?), maar de les is bloedserieus.
3. Overlevingsinstinct: Veel van deze wijsheden ontstonden in tijden van vervolging en ontbering, waar het inschatten van risico’s en het nemen van verantwoordelijkheid van levensbelang was.
✍️ Auteur: Er is ´geen specifieke auteur´ aan te wijzen. Het is een vorm van ´orale traditie´:
1. Het ontstond organisch binnen de Jiddisch sprekende gemeenschappen in Oost-Europa.
2. Het werd van generatie op generatie doorgegeven.
3. Het is “collectieve wijsheid” in plaats van het intellectuele eigendom van één persoon.
💡 Samenvatting: Dit Jiddische gezegde is een krachtige en humoristische manier om te zeggen: “Wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten.” Het leert ons dat we de verantwoordelijkheid voor de logische gevolgen van onze eigen, risicovolle keuzes niet op anderen moeten afschuiven.
Iedereen is gekneed uit hetzelfde deeg, maar niet gebakken in dezelfde oven.
Ik vraag niet om een lichtere last, maar om bredere schouders.
Het slechtste wiel piept het hardst.
De wereld van de dwazen is een paradijs.
Jammer, de bruid is zo mooi!
De herberg kan een goede man niet bederven, de synagoge kan een slechte niet hervormen.
Een woord tegen de goeden is genoeg, maar zelfs een stok helpt de slechten niet.
Een gast is als de regen: als hij aanhoudt, is hij lastig.
Een broer die vijand is geworden, is een vijand voor het leven.
Het mooie is niet altijd goed; het goede is niet altijd mooi.
Je struikelt niet omdat je zwak bent, maar omdat je denkt dat je sterk bent.
Al ziet een mens zijn graf al open, toch moet hij altijd blijven hopen.
Het is beter met een vrouw te spreken en aan God te denken, dan met God te spreken en aan een vrouw denken.
Als God op aarde zou wonen, zouden de mensen zijn ruiten ingooien.
In het bed van een gescheiden man die een gescheiden vrouw heeft, liggen altijd vier mensen.
Bij wie geluk heeft, kalft zelfs een os.
Met geld op zak bent u wijs en bent u mooi en kunt u nog prachtig zingen ook.
Als een gebochelde ’s morgens iemand met een grotere bochel ontmoet, is heel zijn dag goed.
Wie op alle bruiloften danst, huilt op alle begrafenissen.
Als een meisje niet kan dansen, zegt ze dat de muzikanten niet kunnen spelen.
Neem personeel, maar doe het zelf.
De mens werd op de laatste dag geschapen, zelfs de mug is ouder.
Er bestaat geen slechte brandewijn voor een dronkaard, geen stinkend geld voor een verkoper en geen lelijke vrouw voor een losbol.
Liefde is als boter; er hoort brood onder.
Alleen uit nieuwsgierigheid zou een mens in leven moeten blijven.
Het leven is een aanslepende migraine in een overdrukke en lawaaierige straat.
Het leven is niets meer dan een blaar boven een zweer met een tumor eronder.
Zelfs op God maakt lef soms indruk.
Van laster, die toch niemand gelooft, gelooft iedereen minstens de helft.
Als je wilt dat je dromen uitkomen, ga dan niet slapen.
Doodsklederen maakt men zonder zakken.
Alle bruiden zijn mooi, alle doden zijn heilig.
Het huis staat in brand, maar de klok blijft tikken.
Als je bitter van hart bent, zal suiker in de mond je niet helpen.
Je kunt niet op twee bruiloften tegelijk dansen.
Wie slim is, hoort één woord en begrijpt er twee.
Wie meent dat een argument deugt omdat het gedrukt staat, is een idioot.
Aantrekkelijkheid is beter dan schoonheid.
Op de deur van succes, staat zowel “duwen” als “trekken”.
Ga nooit aan het voeteneinde van iemand sterfbed staan, want die plaats is voorbehouden voor zijn engelbewaarder.
Stel nooit vragen over sprookjes.
Wie gaat slapen zonder te hebben gegeten, staat op zonder te hebben geslapen.
De schlemiel landt op zijn rug en kneust zijn neus.
Men moet zichzelf altijd als half onschuldig en half schuldig beschouwen.
Een rijk man lijdt alleen honger op bevel van zijn arts.
Men zou er zijn laatste hemd voor over hebben om miljonair te worden.
Vraag om raad, maar gebruik je gezond verstand.
Hij mediteert of een vlo een navel heeft.
Nieuwe zorgen doen oude zorgen vergeten.
Met soep zijn zorgen draaglijker dan zonder.
Als alle mannen wijsgeren waren, zou het mensdom vlug uitgestorven zijn.
De waarheid is de veiligste leugen.
Een jonge vrouw voor een oude man; een harde noot voor een brokkelige tand.
Een vredesverdrag wordt altijd mede ondertekend door God.
Wie wegrent voor het vuur, valt in het water.
Een verlies dat met geld goedgemaakt kan worden, is maar een klein verlies.
Zijn neus krult van trots, want de ezel van de koning heeft vlak voor zijn deur geplast.
Wie gelooft dat alles te koop is, is bereid zichzelf te verkopen.
Leugens zijn alledaagse kost, de waarheid is een feestmaal.
Een dove man hoorde hoe een stomme vertelde dat een blinde heeft gezien hoe een kreupele liep.
