Alexander Smith:
(1829/30–1867).
Schotse dichter en essayist, verbonden aan de Spasmodic School van dichters die bekend stond om hun intense beeldspraak en metrische variatie. Hij publiceerde poëziebundels zoals “City Poems”, een Noord-Engels episch gedicht “Edwin of Deira” en prozawerken zoals ‘Dreamthorp’ en “A Summer in Skye”. Hij stierf op 37-jarige leeftijd en stond ook bekend om zijn redactie van de werken van Burns.
In de hele cirkel van het jaar zijn er geen dagen zo heerlijk als die van een mooie oktober.
De zin drukt de bewondering van Alexander Smith uit voor de ‘rustige, heldere en tot bezinning stemmende dagen van oktober’.
– “The entire circle of the year” (de volledige jaarcyclus) verwijst naar de volledige kringloop van de seizoenen.
– “A fine October” (een mooie oktober) duidt op een oktobermaand met aangenaam, fris en stabiel weer – niet slechts een “redelijke” oktober.
– Smith vindt deze herfstdagen bijzonder heerlijk omdat ze natuurschoon combineren met een zacht besef van verandering, rijpheid en de naderende winter.
De sfeer is daardoor zowel ‘vreugdevol als ingetogen plechtig’:
‘de herfst is mooi, mede omdat hij tijdelijk is.’
✍️ Auteur en herkomst:
Het citaat is van Alexander Smith (1830–1867), een Schotse dichter en essayist.
Het is afkomstig uit zijn essay “An Essay on an Old Subject”, opgenomen in:
> “Dreamthorp: A Book of Essays Written in the Country” (1863).
📖 Uitgebreidere versie:
De veel geciteerde zin wordt doorgaans ingekort weergegeven. De volledige passage luidt:
> “In the entire circle of the year there are no days so delightful as those of a fine October, when the trees are bare to the mild heavens, and the red leaves bestrew the road, and you can feel the breath of winter, morning and evening,—no days so calm, so tenderly solemn, and with such a reverent meekness in the air.”
De interpunctie kan per uitgave enigszins verschillen, maar de toeschrijving aan Alexander Smith en “Dreamthorp” staat vast.
Gedurende het jaar zijn er geen dagen zo heerlijk als die van een mooie oktober.
De volledige zin luidt als volgt:
> “In de hele cyclus van het jaar zijn er geen dagen zo heerlijk als die van een mooie oktobermaand: wanneer de bomen kaal afsteken tegen de zachte hemel, de rode bladeren de weg bedekken en je ’s ochtends en ’s avonds de adem van de winter voelt; geen dagen zo kalm, zo teder-plechtig en met zo’n eerbiedige ingetogenheid in de lucht.”
Smith prijst oktober als de mooiste periode van het jaar, en het verrassende zit hem in “wat” hij precies prijst. Het zijn niet de warme, stralende zomerdagen. Het zijn de stille, melancholische dagen van de late herfst. De bomen zijn bijna kaal, er liggen bladeren op de weg en in de ochtend- en avondlucht voel je de winter al aankomen. Hij noemt deze dagen “kalm” en “teder-plechtig”, met een “eerbiedige ingetogenheid” in de lucht, alsof de natuur in een verstilde, bijna devote stemming verkeert.
De zin draagt ook een typisch victoriaans idee uit: schoonheid is op haar diepst wanneer ze bijna ten einde loopt. Oktober is prachtig, mede omdat het het laatste milde moment is vóór de kou. Die bitterszoete kwaliteit is de reden waarom deze passage elke herfst zo vaak wordt geciteerd.
Herkomst:
Verscheidene van zijn bekendste essays werden gebundeld in “Dreamthorp” (1863), een boek met beschouwend, bedaard proza over het plattelandsleven, boeken en de seizoenen. Ik vermoed dat het fragment daaruit afkomstig is, maar geen van de bronnen die ik heb geraadpleegd, noemt het specifieke essay, dus ik kan dit niet met zekerheid bevestigen.
Auteur:
Alexander Smith (1830-1867).
Een Schotse dichter en essayist, geassocieerd met de zogenaamde ‘Spasmodic’-school in de poëzie. Hij stierf jong, op 36-jarige leeftijd.
Zoete apriltranen, dood op de rand van mei.
