Carl Friedrich Freiherr von Weizsäcker:
(Kiel, 28 juni 1912 – Starnberg, 28 april 2007).
Duits natuurkundige en filosoof. Hij was een zoon van Ernst von Weizsäcker, staatssecretaris van Buitenlandse Zaken onder Hitler, en een broer van de Duitse Bondspresident Richard von Weizsäcker.
Je kunt alleen in deze wereld blijven leven zoals hij is als je diep gelooft dat hij niet zal blijven zoals hij is, maar zal worden zoals hij zou moeten zijn.
Vrijheid is een goed dat groeit door gebruik en afneemt door onbruik.
Hoe kun je de wereld veranderen als je weet hoe moeilijk het is om een persoon te veranderen?
Onderzoek is het plezier van iets ontdekken dat je nog niet wist.
Je moet altijd zo spreken dat het resultaat moed tot handelen is en geen moedeloosheid.
Vrijheid is een goed dat groeit door er gebruik van te maken en vervaagt door het niet te gebruiken.
Deze zin beschrijft vrijheid niet als een statisch bezit, maar als iets dynamisch: het is geen toestand die men eenmaal bereikt en vervolgens permanent ‘bezit’, maar een goed dat actief beleefd en uitgeoefend moet worden om te kunnen bestaan. Wie geen gebruik maakt van zijn vrijheden – zoals vrijheid van meningsuiting, keuze of handelen – loopt het risico deze in de loop der tijd te verliezen, hetzij door eigen passiviteit, door aanpassing aan externe druk, of omdat ongebruikte rechten politiek gemakkelijker kunnen worden ingeperkt. Het idee is vergelijkbaar met het klassieke ‘gebruik het of verlies het’-motief en is in soortgelijke vorm terug te vinden in het werk van andere denkers over vrijheid (bijvoorbeeld in de opvatting dat burgerrechten ‘waakzaam verdedigd’ moeten worden).
Auteurschap:
Hier wordt het interessant, want de bronnen zijn inderdaad tegenstrijdig. Op het Duitstalige internet wordt het citaat toegeschreven aan ’twee verschillende leden van dezelfde familie’:
– Carl Friedrich von Weizsäcker (1912-2007), natuurkundige, filosoof. En vredesonderzoekers, de oom van Richard von Weizsäcker, en talloze citaten bevestigen dit.
– Richard von Weizsäcker (1920-2015), bondspresident van 1984 tot 1994, neef van Carl Friedrich – wordt ook zeer vaak als bron genoemd, soms zelfs op ogenschijnlijk betrouwbare websites.
Beide namen komen ongeveer even vaak voor, vaak zelfs op verschillende pagina’s van dezelfde aanbieder met tegenstrijdige vermeldingen. Ik kon geen duidelijke primaire bron vinden – zoals een specifieke toespraak, boek of essay met paginverwijzing – in de zoekresultaten; het circuleert praktisch alleen als een los citaat op websites met citatenverzamelingen, zonder bronvermelding.
Dit is geen toeval in het geval van de twee Weizsäckers: ze worden vaak door elkaar gehaald in citatendatabases omdat ze dezelfde achternaam delen, beiden invloedrijk waren in de publieke opinie, staatslieden met een intellectueel profiel, en beiden graag spraken over vrijheid, democratie en verantwoordelijkheid. Richard von Weizsäcker is ook bekend om zijn beroemde toespraak van 8 mei 1985, waarin soortgelijke thema’s als vrijheid en verantwoordelijkheid terugkomen, waardoor de toeschrijving aan hem aannemelijk lijkt, zelfs zonder dat de exacte bewoordingen daarin terug te vinden zijn.
