Tove Marika Jansson:
(Helsinki, 9 augustus 1914 – aldaar, 27 juni 2001).
Zweedstalige Finse auteur, kunstschilder en illustrator van onder andere kinderboeken en stripverhalen en is de auteur van de series boeken en stripverhalen over de Moemins. Een groot deel van haar werken is vanaf de jaren ’70 door Cora Polet (pseudoniem van C.W. Appel, 1930-2016) in het Nederlands vertaald. In 2007 begon de Belgische uitgeverij Clavis opnieuw met de reeks, in een nieuwe vertaling van Maaike Lahaise.
Samen met Astrid Lindgren en Lennart Hellsing wordt Jansson beschouwd als een van de zogeheten ‘giganten’ van de Zweedstalige kinderliteratuur, die de leefwereld en de fantasie van het kind centraal plaatsten.
Op een avond in augustus doe je een boodschap buiten en ineens is het aardedonker. Het is nog steeds zomer, maar de zomer leeft niet meer.
De zin betekent dat ‘de nazomer emotioneel kan eindigen voordat hij officieel voorbij is’.
– Het is ‘nog steeds augustus’, technisch gezien nog steeds zomer.
– Maar plotseling zijn de avonden weer donker.
– De warmte en vrijheid van de hoogzomer lijken verdwenen.
– “De zomer leeft niet meer” suggereert een gevoel van ‘verlies, melancholie en seizoensovergang’ — het moment waarop je beseft dat de herfst eraan komt.
Het vangt dat typisch Noordse/Baltische gevoel van een zomer die kort, intens is en dan abrupt begint te vervagen.
📚 Oorsprong & Auteur:
– Auteur: Tove Jansson
– Werk: Het zomerboek
– Originele titel: Sommarboken
– Taal: Zweeds
– Gepubliceerd: 1972
– Engelse vertaler: Thomas Teal
De meest geciteerde Engelse versie is:
> “Op een augustusavond moet je buiten een boodschap doen, en ineens is het pikdonker. Het is nog zomer, maar de zomer leeft niet meer.”
🌿 Context:
“Het zomerboek” is een rustige, poëtische roman over een jong meisje en haar grootmoeder die de zomer doorbrengen op een klein eiland in de Golf van Finland. Het boek staat vol observaties over de natuur, ouder worden, de kindertijd en het verstrijken van de tijd.
Dit citaat is niet echt een gezegde of spreekwoord; het is een ‘literair citaat’ van Jansson, dat vaak wordt gedeeld omdat het zo perfect het emotionele einde van de zomer beschrijft.
Augustus is de grens tussen zomer en herfst. Het is de mooiste maand die ik ken.
Het citaat is een meditatie over liminaliteit – het idee dat tussenliggende overgangstoestanden mooier en emotioneler geladen zijn dan de stabiele toestanden aan weerszijden ervan. Augustus is nog niet helemaal zomer, maar ook nog geen herfst; schemering is niet dag of nacht; de kust is noch zee, noch land. Jansson breidt deze gedachte uit door te zeggen dat een grens een soort verlangen is – dat onuitgesproken moment waarop twee dingen voor elkaar zijn gevallen maar dat nog niet hebben gezegd – en dat een grens eigenlijk gaat over onderweg zijn, omdat het de reis zelf is die er het meest toe doet. Het is een bitterzoet idee: iets eindigt, iets anders is nog niet helemaal begonnen, en in die onopgeloste, nog niet uitgesproken kwaliteit vindt ze de schoonheid.
Herkomst:
De zin komt uit haar roman ‘Moominvalley in november’ (verzonden in november 1970) – het laatste, meest melancholische Moomin-boek, geschreven in de nasleep van de dood van haar moeder. Opvallend is dat de familie Moomin zelf nooit in dit boek voorkomt; in plaats daarvan verzamelt een groep eenzame, ontheemde personages zich in hun lege huis, wat past bij de thema’s afwezigheid en wachten van het boek.
(Opmerking: sommige quote-sites schrijven de regel ten onrechte toe aan “Moominland Midwinter” – “Moominvalley in November” is de correcte en betrouwbaarder geciteerde bron.)
Auteur:
Tove Jansson (1914-2001), de Fins-Zweedse auteur en kunstenaar die vooral bekend staat om het maken van de Moomin-boeken, evenals romans voor volwassenen zoals “The Summer Book” en “Fair Play”.
