Karl Wilhelm Friedrich (von) Schlegel:
(Hannover, 10 maart 1772 – Dresden, 12 januari 1829).
Duits letterkundige, literair theoreticus, kunstcriticus, dichter, filosoof en vertaler. Hij behoort tot de pioniers van de vergelijkende taalwetenschap. Met het schrijven en publiceren van fragmenten probeerde Schlegel een filosofische encyclopedie op te bouwen.[1] Schlegel gaf de Duitse Romantiek, een term die overigens pas rond 1810 in zwang was, een politieke onderbouwing, als reactie op de toenemende invloed van Frankrijk en Napoleon Bonaparte. Aan het einde van zijn leven was hij een verdediger van de katholieke erfenis uit de middeleeuwen.
De historicus is een teruggekeerde profeet.
– Een ‘profeet’ voorspelt de toekomst.
– Een ‘historicus’ daarentegen ‘kijkt’ naar het verleden.
– Beiden proberen gebeurtenissen te ‘interpreteren’, verbanden te leggen en er betekenis aan te geven.
– De historicus is dus een soort ‘profeet die terugkijkt’:
Hij legt achteraf uit waarom iets gebeurde en wat de betekenis ervan was.
Kortom:
➡️ ‘De historicus interpreteert het verleden zoals een profeet de toekomst interpreteert.’
🧠 Oorsprong en auteur:
De zin komt van:
Friedrich Schlegel
1772–1829, Duitse schrijver, filosoof en literatuurtheoreticus uit de vroege romantiek.
De formulering is te vinden in zijn “Athenäum Fragmenten”, die in 1798 werden gepubliceerd in het romantische tijdschrift “Athenäum”.
De bekende versie luidt:
> “De historicus is een profeet die achteruitkijkt.”
📚 Classificatie:
Het gezegde is minder een volksspreekwoord dan een aforisme of een geestige spreuk.
Het past goed bij de romantische visie op geschiedenis:
Geschiedenis wordt niet alleen gezien als een verzameling feiten, maar als iets dat geïnterpreteerd, begrepen en in een bredere context geplaatst moet worden.
Het leven en de kracht van poëzie bestaan uit haar vermogen om uit zichzelf te treden, een fragment van religie af te scheuren, en vervolgens weer in zichzelf terug te keren en het te absorberen. Hetzelfde geldt voor filosofie.
