Erich Maria Remarque, eigenlijk Erich Paul Remark (Osnabrück, 22 juni 1898 – Locarno, 25 september 1970).
Duitse romanschrijver, vooral bekend door Im Westen nichts Neues (All Quiet on the Western Front / Van het westelijk front geen nieuws; 1929) en andere (anti)oorlogsromans. Nadat zijn Duitse nationaliteit door het nazi-regime in 1938 was ingetrokken, verkreeg hij in 1947 die van de Verenigde Staten van Amerika. Door zijn geboorteland werd hem in 1967 het Großes Bundesverdienstkreuz toegekend.
Alleen het ziekenhuis laat zien wat oorlog is.
– Op het slagveld verschijnt oorlog vaak als ‘vechten, bevelen, overleven, bewegen’.
– In het ‘ziekenhuis’ zie je echter de werkelijke waarheid van de oorlog:
– verminkte lichamen,
– pijn,
– amputaties,
– sterven,
– psychologische vernietiging,
– het langdurige lijden van de soldaten.
De zin ontkracht daarom elk romantisch of heroïsch idee van oorlog. Hij zegt: ‘De ware balans van de oorlog blijkt niet uit de berichten over overwinningen, maar uit de gewonden en stervenden’.
📖 Herkomst:
De zin komt uit de roman van Erich Maria Remarque:
> “Niets nieuws in het Westen”
> gepubliceerd 1928/1929
Daar beleeft de ik-verteller Paul Bäumer als jonge Duitse soldaat de Eerste Wereldoorlog. In een ziekenhuisscène wordt hem vooral duidelijk wat oorlog werkelijk betekent.
Het vonnis houdt hoofdzakelijk verband met het verblijf van Paul in het ziekenhuis, waar hij wordt geconfronteerd met het enorme lijden van gewonde soldaten.
✍️ De literaire auteur is:
>Erich Maria Remarque
> 1898–1970
Binnen de roman wordt het inzicht toegeschreven aan de verteller Paul Bäumer.
Belangrijk: het is ‘eigenlijk geen oud gezegde’, maar een ‘literair citaat’ dat als spreekwoord kan worden gebruikt.
🪖 Relatie met het leven van Remarque:
Remarque was zelf soldaat in de Eerste Wereldoorlog. Hij raakte in 1917 gewond aan het westelijk front en werd naar een ziekenhuis gebracht. Deze ervaringen zijn waarschijnlijk in zijn roman terechtgekomen.
Daarom is de zin zo krachtig: het is niet zomaar een abstracte anti-oorlogsverklaring, maar is gebaseerd op de ervaring van een generatie die oorlog op een fysiek en mentaal destructieve manier heeft ervaren.
Vroeger dacht ik dat iedereen tegen oorlog was, totdat ik ontdekte dat er een aantal voor waren; vooral degenen die niet hoeven te gaan.
‘De zin is gebaseerd op het contrast tussen verwachting en werkelijkheid.’ Je zou verwachten dat afkeer van oorlog universeel is – wie zou willens en wetens lijden, dood en verwoesting goedkeuren? Remarque legt echter een bittere waarheid bloot: er zijn wel degelijk voorstanders van oorlog, en onevenredig veel onder degenen die zelf niet naar het front hoeven – bijvoorbeeld politici, militaire strategen of besluitvormers die oorlogen besluiten of aanwakkeren zonder de gevolgen zelf te ondervinden.
De kern van de zaak ligt daarom in het ‘contrast tussen abstracte goedkeuring vanuit een veilige afstand en concreet lijden in de loopgraven’. Dit sluit aan bij Remarques centrale thema: de discrepantie tussen het oorlogsenthousiasme van degenen die thuisblijven en de werkelijke gruwelen waarmee soldaten aan het front worden geconfronteerd.
Oorsprong:
Het citaat komt niet uit een roman, maar uit een televisie-interview. Remarque sprak het uit op 28 januari 1963 in een gesprek met Friedrich Luft op Sender Freies Berlin (SFB). Het werd uitgezonden op 3 februari 1963 als onderdeel van de televisieserie “Das Profil”. Het is dus een spontane, gesproken uitspraak van de toen 64-jarige, geen literaire zin uit een van zijn werken.
De exacte formulering varieert online enigszins (soms “moet daarheen”, soms “moet daarheen”, soms “moet naar binnen”) – typisch voor mondeling overgeleverde citaten die later werden opgeschreven en vele malen gekopieerd. De meest voorkomende versie is “…vooral zij die daar niet heen hoeven te gaan.”
Auteur: Erich Maria Remarque (1898-1970), Duitse schrijver. Hij vocht zelf als jonge soldaat in de Eerste Wereldoorlog en verwerkte dit trauma in zijn beroemde anti-oorlogsroman “All Quiet on the Western Front” (1929). Het latere interviewcitaat kan worden gelezen als een scherpe, aforistische samenvatting van deze levenslange overtuiging – de toeschrijving aan Remarque is daarom authentiek en geen verkeerde toeschrijving, zoals vaak voorkomt bij citaten op internet.
