Hermann Hesse

Hermann Karl Hesse:

( Calw, Koninkrijk Württemberg, Duitse Rijk, juli 1877 – Montagnola, Ticino, Zwitserland, 9 augustus 1962).
Duits-Zwitserse dichter, romanschrijver en schilder.

Bomen zijn heiligdommen. Iedereen die weet hoe hij met ze moet praten, wie weet hoe hij naar ze moet luisteren, kan de waarheid leren kennen. Zij prediken geen geleerdheid en voorschriften, zij prediken, zich niet laten afschrikken door bijzonderheden, de eeuwenoude wet van het leven.

Tederheid is sterker dan hardheid. Liefde is sterker dan geweld.

Je leert lachen. Om superieure humor te bereiken, moet je eerst stoppen jezelf te serieus te nemen.

Geluk heeft niets te maken met rede of moraliteit. Het is van magische essentie, het kenmerk van een vroegrijp en jeugdig niveau van de mensheid.

Nooit voelen we ons zo volledig genegeerd door onze buurman als wanneer hij slaapt!

Je moet een rigoureuze logicus of grammaticus zijn en tegelijkertijd vol fantasie en muziek zijn.

Muziek is gebaseerd op de harmonie tussen hemel en aarde, op het samenvallen van bewolking en licht.

De mens onderscheidt zich vooral van de rest van de natuur door een gladde en geleiachtige laag leugens die hem omhult en beschermt.

Het zwaarste werk is nog steeds niets vergeleken met de dood.

Het is goed om op de harde manier te hebben geleerd wat je moet weten.

Je bent voor mij te weinig jezelf.

Foto door Hush Naidoo Jade – Photography

Hoe ouder de acteur, hoe beter hij onze domheid weet terug te brengen tot een angstaanjagende en onontkoombare komische formule, en hoe meer we gedwongen worden te lachen.

Voor ieder van ons zijn er meerdere paden, meerdere mogelijkheden, die van geboorte, van transformatie, van terugkeer.

Wat is schoonheid, wat is harmonie voor iemand die ter dood veroordeeld is en die tussen afbrokkelende muren rent, op zoek naar zijn leven?

Dingen worden gemakkelijk vervormd als je terugkijkt.

Het prettige gevoel iets te doen te hebben, een doel om na te streven.

Je weet niets van wijsheid totdat je de duisternis hebt ervaren, die je van iedereen afsnijdt, zonder toevlucht en zonder geluid.

Op scholen leren we veel datums van belachelijke veldslagen, namen van even absurde koningen uit de oudheid… maar van de mens weten we niets!

De geketenden zien een denkbeeldige maar soevereine wereld voor zich opengaan: humor.

Ieder van ons is niets meer dan een mens, niets meer dan een beproeving, een podium.

Als iets kostbaars en onvervangbaars verdwijnt, voelt het als ontwaken uit een droom.

Bekering alleen is nutteloos, je kunt geen genade kopen met berouw, je kunt het helemaal niet kopen.

Of je nu een leraar, geleerde of muzikant wordt, heb respect voor “betekenis”, maar denk niet dat het kan worden onderwezen.

Foto: Rohan Makhecha. Betekenis 📚 🧠: *De kern van het citaat is: “Betekenis”* of *“zin”* is iets fundamenteels en eerbiedwaardigs; maar het is *‘niet simpelweg overdraagbare kennis; je kunt feiten, technieken en theorieën ‘onderwijzen’;* maar *‘zin, wijsheid, innerlijk begrip, existentiële betekenis’* moet iemand grotendeels *‘zelf ervaren en ontdekken’. Simpel gezegd:* Hesse maakt hier een onderscheid tussen: *‘kennis 📘 → die kun je leren en doceren; ‘wijsheid / betekenis 🌱 → die moet groeien door ervaring, rijping, reflectie.’* 🪞 *Filosofische strekking:* Dit past heel goed bij Hesse’s denken. In zijn werk keert vaak terug: kritiek op louter ‘intellectualisme’; waardering voor ‘innerlijke ontwikkeling’; het idee dat de diepste waarheden niet als een schoolles kunnen worden *“ingeprent”.* Met andere woorden: een leraar kan de weg wijzen, maar niet de innerlijke betekenis in iemand *“installeren”.* Een vaak geciteerde Engelse versie luidt ongeveer *“Whether you become a schoolmaster or a scholar or an artist, revere ‘meaning,’ but do not imagine that it can be taught.”* Soms verschijnt ook een versie met *“musician”* in plaats van *“artist”* of in een langere/andere vertaling. Dat soort varianten komt vaak voor bij Hesse, omdat: er *‘meerdere vertalingen’* bestaan; citaten online vaak *‘licht aangepast’* worden;woorden als *‘Sinn / meaning / betekenis / zin’ niet altijd exact hetzelfde worden vertaald*. 🧾 ✍️ De ‘exacte Nederlandse formulering’ die hier wordt geciteert is vermoedelijk ‘geen letterlijke standaardvertaling’, maar een parafrase of losse vertaling. **Bron:** Toegeschreven aan *Hermann Hesse,* uit *“Das Glasperlenspiel” (“The Glass Bead Game” 1943). Ook bekend als: “Magister Ludi”.*

De zintuigen hebben niet de minste superioriteit over de geest, en het omgekeerde is ook waar. Ze vormen een geheel, ze zijn gelijk.

Foto; Ilya Shishikhin. 📝 Betekenis: Het gezegde drukt uit dat *‘zintuigen en geest gelijkwaardig zijn’.* Geen van beide heeft ‘voorrang’ of *‘superioriteit’* boven de ander. De mens wordt hier gezien als een ‘eenheid’ waarin: het *‘zintuiglijke’ (waarnemen, voelen, ervaren), en het ‘geestelijke’ (denken, bewustzijn, reflectie) elkaar ‘aanvullen’.* **Oorsprong:** De precieze formulering is *‘niet bronvast aangetoond’* als letterlijk citaat. Waarschijnlijk gaat het om: een *‘vrije vertaling’,* een ‘parafrase’, of een ‘secundaire formulering’ van een gedachte die met Hesse wordt verbonden. Inhoudelijk sluit de uitspraak *‘zeer nauw aan’* bij het centrale thema van *“Narziss und Goldmund” (1930):* de spanning én complementariteit tussen *‘geest’ en ‘zintuiglijk leven’.* **Auteur:** De uitspraak wordt ‘wel aan *Hermann Hesse* toegeschreven’. Die toeschrijving is *‘inhoudelijk goed verdedigbaar’,* vooral vanwege de sterke verwantschap met **“Narziss und Goldmund”.** Toch is voorzichtigheid nodig: als gedachte: *“goed met Hesse te verbinden ✅’, als letterlijk citaat van Hesse:”* niet zeker vastgesteld ⚠️.
✅ *Bronvaste eindformulering:* De gedachte dat zintuigen en geest niet hiërarchisch tegenover elkaar staan, maar samen een menselijke eenheid vormen, sluit nauw aan bij het centrale thema van Hermann Hesses *“Narziss und Goldmund” (1930)*. Een exacte bron voor deze formulering is echter niet vastgesteld.

Je moet leren leven, dat is wat we willen. Je moet de humor van het leven begrijpen.

Foto: Sebastian Bill. **Betekenis 🎭 :** De uitspraak betekent niet zomaar dat je *“vrolijk”* moet zijn, maar dat je moet leren omgaan met het leven in al zijn tegenstrijdigheid. *“U moet leren lachen”* betekent: niet alles loodzwaar nemen, afstand leren nemen van jezelf, innerlijk vrijer worden. *“De humor van het leven”* betekent bij Hesse: de ironie van het bestaan begrijpen, tragiek en komedie samen kunnen zien, relativeringsvermogen ontwikkelen. *“De galgenhumor van dit leven”* maakt het nog scherper: het gaat om humor *‘midden in pijn, absurditeit en wanhoop’,* niet om oppervlakkig plezier, maar om een vorm van wijsheid en geestelijke rijpheid. 👉 *De kern is dus: ‘een mens moet leren leven door ook te leren lachen om de tragikomische kant van het bestaan.’* **📚 Oorsprong:** *“Der Steppenwolf”* (De steppenwolf, 1927). In de roman zegt de figuur ‘Mozart’, als vertegenwoordiger van de *“Onsterfelijken”,* tegen hoofdpersoon *Harry Haller: „Sie sollen lachen lernen, das wird von Ihnen verlangt. Sie sollen den Humor des Lebens lernen, den Galgenhumor dieses Lebens erfassen.”* Nederlandse vertaling: *“U moet leren lachen, dat is wat van u gevraagd wordt. U moet de humor van het leven leren, de galgenhumor van dit leven begrijpen.”* *Belangrijke nuance:* De eerder genoemde formulering: *“Je moet leren leven, dat is wat we willen. Je moet de humor van het leven begrijpen.”* is dus waarschijnlijk: geen letterlijke vertaling, maar een *‘vrije parafrase’* of vervormde overlevering van deze passage uit *“Der Steppenwolf”.* 👤 **Auteur:** *Hermann Hesse.*

Gehoorzamen is als eten en drinken: er is niets beters wanneer je het al een hele tijd moet missen.

Foto door Giovanni Lardi. **Betekenis 📖 🧠 :** *“Gehoorzamen”* wordt hier niet per se negatief bedoeld als ‘*blind onderworpen zijn’.* *Het verwijst eerder naar:* leiding ontvangen, je aan iemand of iets kunnen overgeven, niet altijd zelf alles hoeven beslissen. *Diepere laag:* Wie lang alleen heeft moeten bepalen wat juist is, kan het als een *‘opluchting’* ervaren om: richting te krijgen, vertrouwen te schenken, verantwoordelijkheid even los te laten. In modern Nederlands: ‘Soms is het prettig als iemand anders de weg wijst.’ Na lange innerlijke onrust of eenzaamheid kan *“gehoorzamen”* voelen als iets ‘voedends’ of ‘verlichtends’. **✍️ Auteur:**
*Hermann Hesse.* *Waarschijnlijk werk: “Der Steppenwolf”.* Publicatiejaar: 1927. **🏛️ Oorsprong:** De Nederlandse zin lijkt geen vaste originele Duitse formulering te zijn, maar een *‘vertaling of parafrase’* van een passage uit Hesses *“Der Steppenwolf”.* *Waarschijnlijke Duitse formulering: „Gehorchen ist wie Essen und Trinken, und nichts ist besser, wenn man es lange entbehrt hat.“* Er bestaan vaak kleine varianten in: vertalingen, citatenwebsites, bloemlezingen. Daarom kun je verschillende versies tegenkomen. 📚 *Context bij Hesse:* In *“Der Steppenwolf”* *speelt de spanning tussen: vrijheid en gebondenheid, individualiteit en overgave,*
*eenzaamheid en verbondenheid.* Binnen die thematiek past zo’n uitspraak heel goed: de hoofdpersoon is sterk op zichzelf teruggeworpen, daardoor krijgt ‘overgave aan een ander’ bijna iets bevrijdends. ⚠️ *Kleine nuance:* Het woord *“gehoorzamen”* klinkt in het Nederlands vaak streng of autoritair. Bij Hesse heeft het eerder een *‘psychologische en existentiële’* lading: je toevertrouwen aan iemand, je laten leiden, ontsnappen aan de last van voortdurende zelfbepaling. *Dus niet simpelweg: “onderdanig zijn is fijn”,* maar eerder: *‘na langdurige innerlijke isolatie kan overgave weldadig voelen’.*

Liefde is niet gemaakt om ons gelukkig te maken. Ik geloof dat het bedoeld is om ons te onthullen in hoeverre we de kracht hebben om te lijden en te volharden.

Foto:Clement Falize. *Betekenis 📖 🧠:* Dit citaat zegt in wezen: ‘liefde is niet alleen iets aangenaams of gelukzaligs’; liefde ‘confronteert ons met onze kwetsbaarheid’; door liefde leren we ‘hoe diep we kunnen voelen’; en ook ‘hoeveel pijn, verlies, trouw en volharding we kunnen dragen’. Anders gezegd: *Volgens deze gedachte is liefde niet in de eerste plaats bedoeld om ons comfortabel te maken, maar om ons: te ‘vormen’, te ‘beproeven’, en iets te ‘onthullen over onze innerlijke kracht’.* 🎭 *Toon van het citaat:* Het is een vrij *’tragische en existentiële’* kijk op liefde. *Niet: “liefde maakt gelukkig”, maar eerder:*
liefde maakt ons ‘echter’, liefde maakt ons ‘kwetsbaar’, en liefde laat zien ‘wie we werkelijk zijn’. 👤 **Auteur:** Dit citaat wordt ‘zeer vaak aan *Hermann Hesse* toegeschreven. Maar met een belangrijke nuance: De *‘exacte formulering’* die hier wordt gegeven, is waarschijnlijk *‘niet de oorspronkelijke Duitse zin woord voor woord’.* Vaak gaan zulke citaten rond in: vertalingen, verkorte versies, parafrases, of samengestelde citaten. Dus: de gedachte is waarschijnlijk van Hesse ✅, de exacte Nederlandse formulering is mogelijk later gestileerd.⚠️ **🏛️ Oorsprong:** Het citaat wordt meestal verbonden met Hermann Hesse en circuleert vaak in het Duits in een vorm als: *„Liebe ist nicht dazu da, uns glücklich zu machen. Ich glaube, sie ist dazu da, uns zu zeigen, wie viel wir ertragen können.”* of in varianten daarop. Belangrijk: Er bestaan ‘*meerdere Duitse versies’* van dit citaat. Daardoor is het lastig om zonder tekstkritische bronvermelding te zeggen: uit *‘welk exact werk’* het komt, of het een *‘letterlijk citaat’* is, of een ‘*latere parafrase van Hesses gedachtegoed’.*

Nee, geliefd zijn maakt niet gelukkig. Maar liefhebben, dat is geluk!

Foto:Jakob Owens. **Betekenis:** Het onderscheid dat Hesse maakt is diepzinnig: *“Geliefd zijn”* *is passief* — het hangt af van iemand anders, van omstandigheden, van wederzijdsheid. Het maakt je afhankelijk. “Liefhebben” is actief — het ontspringt uit jezelf, ongeacht of het beantwoord wordt. Het is iets wat je doet, niet wat je krijgt.. Hesse licht dit verder toe door te stellen dat geluk niet in geld, macht of schoonheid zit, maar overal aanwezig is waar een mens sterke gevoelens heeft en daarnaar leeft — en dat liefde niet wil *‘hebben’*, maar alleen wil *‘liefhebben’.* Het is een uitnodiging om geluk niet buiten jezelf te zoeken (in de goedkeuring of genegenheid van een ander), maar te vinden in je eigen vermogen om lief te hebben. Verwant citaat van Hesse (ook bekend in het Nederlands): *“Geluk is liefde, niets anders. Wie kan liefhebben is gelukkig.”* **Auteur:** *Hermann Hesse (1877–1962)*, de Duits-Zwitserse Nobelprijswinnaar voor literatuur. **Oorsprong:** Het gezegde is een verkorte, populaire weergave van een passage uit zijn werk. In de *originele Duitse tekst* schrijft Hesse: *“Geliebt werden ist nichts, Lieben aber ist alles” — en vervolgens: “Glück ist Liebe, nichts anderes. Wer lieben kann, ist glücklich.”* Vrij vertaald: *“Geliefd worden is niets, maar liefhebben is alles” — en: “Geluk is liefde, niets anders. Wie kan liefhebben is gelukkig.”* De Nederlandse spreuk *“Nee, geliefd zijn maakt niet gelukkig. Maar liefhebben, dat is geluk!”* is dus een beknopte samenvatting van deze gedachte, en wordt terecht aan Hesse toegeschreven.

Alle verheven humor begint met jezelf niet langer serieus te nemen.

Foto: Christian Buehner. **Betekenis 📖 🧠 :** *Het gezegde betekent dat echte, diepere humor pas mogelijk wordt wanneer iemand:* afstand kan nemen van zijn eigen ego; zichzelf niet voortdurend als heel belangrijk of onaantastbaar ziet; zijn eigen zwaktes, eigenaardigheden en mislukkingen kan verdragen; *‘zelfspot’* en *‘zelfrelativering’* ontwikkelt.Kern van de gedachte: Het gaat ‘niet’ om zelfverachting of jezelf klein maken. *Het gaat juist om ‘innerlijke vrijheid’:* niet verstarren in trots; niet overal gekwetst op reageren; kunnen lachen om jezelf én om het menselijk tekort. *Filosofische strekking:* Bij Hesse heeft *“humor”* hier een bredere betekenis dan gewone grappigheid. *Het is bijna een vorm van wijsheid:* ernst overstijgen; het ego relativeren; lichtheid vinden midden in existentiële spanning. 📚 **Oorsprong:** *De uitspraak is afkomstig uit: Der Steppenwolf / Steppenwolf,* gepubliceerd in 1927. *Oorspronkelijke Duitse formulering:* *„Nun, aller höhere Humor fängt damit an, dass man die eigene Person nicht mehr ernst nimmt.“* *Context in de roman:* De uitspraak wordt in “Der Steppenwolf” uitgesproken door het personage *“Pablo”* tegen *“Harry Haller”,* in de context van de beroemde gedachte dat Haller als het ware in een *“school voor humor”* terechtkomt. Daar krijgt *“humor”* de betekenis van: leren lachen om jezelf; jezelf niet meer zo zwaar maken; bevrijd raken van een al te ernstige zelfopvatting. Vertalingen: De vaak geciteerde *Engelse versie luidt: “Now true humor begins when a man ceases to take himself seriously.”* *De Nederlandse versie: “Alle verheven humor begint met jezelf niet langer serieus te nemen.”* is dus een *‘goede inhoudelijke weergave’,* maar waarschijnlijk geen vaste letterlijke boekvertaling. **👤 Auteur:** *Hermann Hesse (1877–1962).* De uitspraak kan met goede grond aan Hesse worden toegeschreven, omdat zij teruggaat op *“Der Steppenwolf”.* Wel is het belangrijk onderscheid te maken tussen: de originele Duitse tekst van Hesse; latere Engelse en Nederlandse citaatversies, die iets vrijer geformuleerd kunnen zijn. *Veiligste citeervorm:* Hermann Hesse, *“Der Steppenwolf (1927): „Nun, aller höhere Humor fängt damit an, dass man die eigene Person nicht mehr ernst nimmt.“*

De wijsheid die een wijze probeert over te brengen heeft altijd iets van waanzin.

Foto: Jared Rice.Betekenis 🧠 📖 : *De kern van het gezegde is:* Echte wijsheid laat zich moeilijk in woorden vangen, wat voor een wijs mens diep waar is, kan voor anderen: vreemd klinken, tegenstrijdig lijken, zelfs een beetje *“gek”* of *“waanzinnig”* overkomen. Omdat wijsheid vaak: Niet alleen *‘kennis’* is, maar ook *‘levenservaring’, ‘innerlijk inzicht’,* persoonlijke doorleving. *Met andere woorden:* Kennis kun je uitleggen, maar wijsheid moet je deels zelf ervaren. Dat is ook een belangrijk thema in *“Siddhartha”.* 📚 Context binnen Hesse’s denken; *bij Hesse bestaat vaak het onderscheid tussen: 📘 Kennis:* overdraagbaar, te leren uit boeken, in begrippen uit te leggen. *🌿 Wijsheid: persoonlijk verworven,* existentieel, niet volledig leerbaar via uitleg alleen. Daarom klinkt de wijsheid van een wijze soms als *“dwaasheid”* voor iemand die die ervaring nog niet heeft. Er zit een klein betekenisverschil in de Nederlandse versies: *“dwaasheid”* sluit nauwer aan bij het *Duitse “Narrheit”, “waanzin”* is sterker en dramatischer. *Dus filologisch gezien is: “dwaasheid”* waarschijnlijk preciezer, *“waanzin”* is een mooiere, maar vrijere vertaling. 👤 **Auteur:** *Hermann Hesse.* **Bron:** *“Siddhartha”.* Publicatiejaar: 1922. ✍️ *De Duitse zin luidt doorgaans als: „Die Weisheit, die ein Weiser mitzuteilen versucht, klingt immer wie Narrheit.”* Een vrij letterlijke vertaling is: *“De wijsheid die een wijze probeert mee te delen, klinkt altijd als dwaasheid.”* De Nederlandse versie: *“De wijsheid die een wijze probeert over te brengen heeft altijd iets van waanzin.”* Dit is dus waarschijnlijk ‘geen letterlijke canonieke formulering’, maar een *‘vrije vertaling / parafrase’.*

Ik heb mijn leven geleid zoals het mij zinde, en het ontbrak mij niet aan vrijheid en schoonheid, maar ik ben altijd alleen geweest.

Foto: Alif Ngoylung. **Betekenis en context 🧭:** Thema’s: vrijheid vs. verbondenheid, schoonheid vs. eenzaamheid, zintuiglijk leven vs. contemplatief leven. Goldmund blikt terug op een rijk, vrij en esthetisch leven, maar erkent een blijvende existentiële eenzaamheid. Past in de kern van de roman: de spanningsboog tussen de levenspaden van Narziß (het geestelijke/ascetische) en Goldmund (het aardse/artistieke). Over de Nederlandse vertaling 🇳🇱: (“Ik heb mijn leven geleid zoals het mij zinde…”) is een correcte weergave van de betekenis. Nederlandse titel van het boek: “Narziss en Goldmund” (varianten in spelling komen voor).

De godheid zit in jou, niet in begrippen en boeken. De waarheid wordt geleefd, niet gedoceerd.

De rol van pijn, teleurstellingen en duistere gedachten is niet om ons verbitterd te maken, om ons onze waarde en waardigheid te laten verliezen, maar om ons volwassen te maken en te zuiveren.

Foto: Kevin Turcios. 🧠 **Betekenis 🌓:** *Pijn en teleurstelling worden voorgesteld als:* niet een finale nederlaag (*“niet het einde”)*,maar als een fase in ontwikkeling. *Het accent ligt op innerlijke groei:* door crisis/verlies wordt het *“innerlijke leven”* rijker (meer diepgang, inzicht, rijping). *Dit past bij bredere ideeën uit o.a.: Bildung / zelfvorming (vorming door ervaring),* existentiële en soms stoïcijnse levenshouding. **Oorsprong:** In zijn beschouwingen over het ouder worden, zoals in De kunst van het ouder worden, stelt Hesse dat de vergankelijkheid een leerschool is. Pijn en teleurstelling zijn niet het einde, maar een onderdeel van het proces van verrijking van het innerlijke leven. Hoewel er geen directe citaten zijn die alleen over teleurstelling gaan, verbindt Hesse het begrip met het idee van verwachtingen loslaten. *Zijn visie is:* door pijn te ervaren en teleurstelling te accepteren, groeit het innerlijke vermogen tot liefde en verzoening. Hesse ziet pijn niet als iets om te ontvluchten, maar als een pad naar dieper inzicht en innerlijke vrijheid. **Auteur:** Alhoewel het citaat zoals weergegeven *niet letterlijk terug te vinden is* in het werk van *Hermann Hesse*, *komt de gedachte van dit citaat wél overeen met zijn filosofie over pijn en teleurstelling als hulp tot volwassenheid en zuivering.*

Tranen zijn het smeltende ijs van de ziel.

Mijn verhaal is niet prettig, het is niet zoet en harmonieus zoals de verzonnen verhalen; het smaakt naar dwaasheid en verbijstering, naar waanzin en droom, zoals het leven van alle mensen die niet langer tegen zichzelf willen liegen.

Foto: Chris Reyem. Betekenis 💬: Afwijzing van geromantiseerde verhalen: Het citaat zet zich af tegen nette, harmonieuze fictie die de werkelijkheid versuikert. Eerlijkheid als uitgangspunt: De verteller wil niet langer zichzelf beliegen; hij kiest voor een kwetsbaar, onopgesmukt levensverhaal. Omarming van de innerlijke chaos: “Dwaasheid, verbijstering, waanzin en droom” horen bij authentieke zelfkennis. Jungiaanse onderstroom: Demian is doordrenkt van ideeën rond individuatie en confrontatie met de “schaduw” (het duistere, verdrongen deel van het zelf). Programma voor de roman: Het is een soort poëtische inleiding die de toon zet: een existentiële biecht in plaats van vermaak. Oorsprong en bronvermelding 🔎: Oorspronkelijke taal: Duits. Werk: Demian. Die Geschichte von Emil Sinclairs Jugend. Publicatie: 1919; aanvankelijk onder het pseudoniem “Emil Sinclair”. Plaats in de tekst: In de openingsbladzijden (vaak de eerste alinea’s) van het boek. Korte Duitse kernzin: “Meine Geschichte ist nicht angenehm.” Opmerking over vertalingen: Nederlandse vertalingen variëren licht in woordkeuze (bv. “verbijstering” vs. “verwarring”), maar de strekking blijft gelijk. Context bij auteur en tijd 🖋️ : Hermann Hesse (1877–1962) was een Duits-Zwitserse schrijver; later Nobelprijs Literatuur (1946). Demian verscheen kort na de Eerste Wereldoorlog en weerspiegelt de geestelijke crisis en zoektocht naar authenticiteit van die tijd. Waarom dit vaak aan Hesse/Demian wordt gelinkt 📌: De formulering komt vrijwel letterlijk overeen met de Duitse tekst uit Demian. Het thematische DNA (waarheid boven conventie, innerlijke tegenstrijdigheid, droom/waanzin) is kenmerkend voor het boek en Hesse’s werk in deze periode.Sommigen van ons denken dat vasthouden ons sterk maakt, maar soms is het het loslaten.

De doctrine waar jij naar verlangt, een absoluut, perfect dogma dat als enige wijsheid verschaft, bestaat niet. Noch moet je verlangen naar een perfecte doctrine, mijn vriend. Je zou eerder moeten verlangen naar de perfectie van jezelf. De godheid is in jou, niet in ideeën en boeken. Waarheid wordt geleefd, niet geleerd.

Hermann Hesse. Foto: Classic Literature – fb

Wie muziek wil in plaats van lawaai, vreugde in plaats van plezier, ziel in plaats van goud, creatief werk in plaats van zaken doen, passie in plaats van volgzaamheid, vindt geen thuis in deze wereld.

Schilderij: ‘The Guitar Player’ Édouard Manet

Er is geen andere god dan die in jou.

Ik heb niet het recht mezelf iemand te noemen die weet. Ik was iemand die zoekt, en dat doe ik nog steeds, maar ik zoek niet langer in de sterren of in boeken; ik begin de leer van mijn bloed te horen die in mij pulseert. Mijn verhaal is niet aangenaam, het is niet zoet en harmonieus zoals de verzonnen verhalen; het smaakt naar dwaasheid en verbijstering, naar waanzin en droom, zoals het leven van alle mensen die niet langer tegen zichzelf willen liegen.

Henry Miller Foto: Carl van Vechten (1940). Boek: Demian.

Ik heb altijd gedorst naar kennis, ik heb altijd vol vragen gezeten.

Hermann Hesse. Afbeelding: poemanalysis.com

De wereld geeft ons nu niet veel meer; ze lijkt vaak alleen maar uit lawaai en angst te bestaan, en toch groeien er nog steeds gras en bomen.

Wen jezelf eraan om elke ochtend even naar de hemel te kijken en plotseling zul je je bewust worden van de lucht om je heen, de geur van ochtendfrisheid die je wordt geschonken tussen slaap en arbeid. Je zult elke dag merken dat de gevel van elk huis zijn eigen bijzondere uitstraling heeft, zijn eigen speciale verlichting. Besteed er aandacht aan… je zult voor de rest van de dag een overblijfsel van voldoening en een vleugje coëxistentie met de natuur hebben. Geleidelijk aan en zonder moeite traint het oog zichzelf om vele kleine geneugten over te brengen.

Precies op dat moment vond ik een vreemde schuilplaats – “bij toeval”, zoals ze zeggen – hoewel ik geloof dat zoiets niet bestaat. Als je iets wanhopig nodig hebt en het vindt, is dat geen toeval; je eigen hunkering en dwang leiden je er naartoe.

Door Pieter

Geef een reactie Reactie annuleren