Carl Gustav Jung

Carl Gustav Jung:

(Kesswil, 26 juli 1875 – Küsnacht, 6 juni 1961).
Zwitsers psychiater en psycholoog.
Hij was de grondlegger van de analytische psychologie.

Het ligt binnen de mogelijkheden van een mens om het kwaad van nature te herkennen, maar het is een zeldzame en schokkende ervaring voor hem om in het gezicht van het absolute kwaad te kijken.

Iedereen kan het zich veroorloven om een glimlach weg te geven.

Waar je angst is, daar is je taak.

Geen enkel creatief werk is tot stand gekomen zonder te spelen met de verbeelding. De schuld die we verschuldigd zijn aan het spel van de verbeelding is onvoorspelbaar.

Eenzaamheid komt niet doordat er geen mensen om je heen zijn, maar omdat je niet in staat bent om de dingen te communiceren die je belangrijk vindt, of omdat je bepaalde opvattingen hebt die anderen ontoelaatbaar vinden.

Je kunt de wonden van anderen alleen genezen als je ze zelf hebt.

Iemand met zijn schaduw confronteren is hem zijn eigen licht laten zien.

Men wordt niet verlicht door zich allerlei beelden van licht voor te stellen, maar door zich bewust te worden van de eigen innerlijke duisternis.

Er is geen verandering van duisternis naar licht, van stilstand naar beweging, zonder emotie.

Als we iets in het kind willen veranderen, moeten we het eerst onderzoeken en kijken of het niet iets is wat beter in onszelf kan worden veranderd.

We worden geboren op een bepaald moment, op een bepaalde plaats en hebben, net als wijnoogstjaren, de kwaliteiten van het jaar en het seizoen waarin we zijn geboren. Astrologie claimt niets meer.

Er is geen ontluikend bewustzijn zonder pijn.

Men kijkt met waardering terug naar de briljante leraren, maar met dankbaarheid naar hen die menselijke gevoelens hebben geraakt. Het leerplan is zo’n noodzakelijke grondstof, maar warmte is het vitale element voor de groeiende plant en voor de ziel van het kind.

De ontmoeting van twee persoonlijkheden is als het contact van twee chemische substanties: als er een reactie is, worden beide getransformeerd.

Voor zover we kunnen onderscheiden, is het enige doel van het menselijk bestaan om een licht te ontsteken in de duisternis van het zuivere zijn.

Kennis berust niet alleen op waarheid, maar ook op dwaling.

Een man die niet door het inferno van zijn passies is gegaan, heeft ze nooit overwonnen.

Waar liefde regeert, is geen wil tot macht; en waar macht overheerst, daar ontbreekt liefde. De een is de schaduw van de ander.

De gezonde man martelt anderen niet – over het algemeen zijn het de gemartelden die folteraars worden.

We kunnen niets veranderen totdat we het accepteren. Veroordeling bevrijdt niet, het onderdrukt.

Je eigen duisternis kennen is de beste methode om met de duisternis van andere mensen om te gaan.

Kinderen worden opgevoed door wat de volwassene is, niet door wat hij zegt.

Foto: Juliane Liebermann. 📌 **Betekenis:** Kinderen leren vooral door voorbeeldgedrag, niet door woorden alleen. Authenticiteit en consistentie van volwassenen zijn doorslaggevend voor opvoeding. Impliciet leren (nabootsing, sfeer, houding) weegt vaak zwaarder dan expliciete instructies. 🧩 **Herkomst en auteur:** Toeschrijving: doorgaans toegeschreven aan *Carl Gustav Jung* (1875–1961). *Waarschijnlijke oorspronkelijke taal:* Duits. Vaak aangehaalde Duitse vorm: *“Kinder werden durch das erzogen, was der Erwachsene ist, nicht durch das, was er sagt.”* Er circuleren varianten zoals: *“Kinder werden durch das erzogen, was der Erwachsene ist, nicht durch sein Gerede.”* *Primaire bronstatus:* Onduidelijk. Het citaat circuleert breed in secundaire bronnen en citatenbundels, *maar een eenduidige vindplaats in Jungs Gesammelte Werke wordt zelden overtuigend gegeven. Conclusie:* De toeschrijving aan Jung is wijdverbreid en plausibel, maar een *harde, verifieerbare primaire bron wordt niet consistent vermeld. 🔎 Context en verwante ideeën:* Thema sluit aan bij Jungs nadruk op integratie en authenticiteit: wie je bent (persona vs. zelf) heeft effect op anderen, zeker op kinderen. *Verwante uitspraak:* *Ralph Waldo Emerson* wordt vaak (eveneens niet altijd met primaire bron) aangehaald met *“What you are speaks so loudly that I cannot hear what you say.”* Het idee is inhoudelijk verwant: voorbeeldkracht > woorden. 🌍 *Taalvarianten:*
Nederlands: “Kinderen worden opgevoed door wat de volwassene is, niet door wat hij zegt.” Duits (gangbare parafrase): “Kinder werden durch das erzogen, was der Erwachsene ist, nicht durch das, was er sagt.” Engels (gebruikelijke vertaling): “Children are educated by what the grown-up is, not by what he says.” ✅ *Samenvattend: Betekenis:* Ppvoeden gebeurt primair door wie je bent en wat je doet. **Auteur:** Waarschijnlijk *Carl Gustav Jung,* maar zonder sluitende primaire bronverwijzing. Gebruik: Zinvol als richtinggevend principe in opvoeding, onderwijs en leiderschap.

De droom is een natuurlijk fenomeen en er is geen duidelijke reden om aan te nemen dat het een sluwe uitvinding is die is ontworpen om ons te misleiden.

Nieuwe dingen worden niet gecreëerd door het intellect, maar door het instinct om te spelen, dat handelt uit innerlijke noodzaak. De creatieve geest speelt met de objecten waar hij van houdt.

Waar macht is, is geen liefde, waar liefde is, is geen macht.

Je visioenen worden pas duidelijk als je in je eigen hart kijkt. Wie naar buiten kijkt droomt: wie naar binnen kijkt wordt wakker.

Wees niet bang voor chaos, want in chaos wordt het nieuwe geboren.

betekenis verliezen als het niet zijn tegenhanger in verdriet had.

Daarom houden mensen van toneelstukken, films of predikers die hen tot tranen toe bewegen omdat ze genieten van hun eigen emotie.

Wie naar buiten kijkt, droomt; wie naar binnen kijkt, wordt wakker.

Alle cultuur is een verruiming van ons bewustzijn.

Wij hebben geen geheimen, de echte geheimen hebben ons.

Er zijn veel meer mensen die bang zijn voor het onbewuste dan je zou verwachten.

De overgrote meerderheid van de mensen is totaal niet in staat om zichzelf individueel in de ziel van iemand anders te verplaatsen.

Foto: Mariah Krafft. **Betekenis:** Het citaat zegt in essentie: de meeste mensen kunnen zich niet écht individueel inleven in het innerlijk (de *“ziel”)* van een ander. *“Individueel”* impliceert daarbij: niet algemeen (*“ik weet wel hoe mensen zijn”*), maar concreet en nauwkeurig: hoe is het om déze persoon te zijn, met zijn/haar unieke beleving, angsten, verlangens, geschiedenis? Het is dus een stevige uitspraak over gebrek aan empathisch perspectief nemen en (impliciet) over: projectie: men vult de ander vaak in met eigen gevoelens/ideeën, egocentrische waarneming: men blijft onbewust bij het eigen kader. 🧾 **Auteur:** is dit echt van *Carl Gustav Jung?* ✅ *Waarschijnlijk: niet betrouwbaar als letterlijk Jung-citaat.* De formulering die je geeft (*“De overgrote meerderheid… totaal niet in staat… in de ziel… verplaatsen”*) circuleert in het Nederlands als los citaat, *maar: er is geen algemeen bekende, standaard vindplaats in Jungs Collected Works die precies zo luidt;* het klinkt sterk als een parafrase/vertaling die later is *“verduidelijkt”* of “*aangescherpt”.* 🔎 *Wat wél plausibel is:* De *gedachte past inhoudelijk bij Jungiaanse thema’s:* mensen verwarren de ander met hun eigen projecties, echte ontmoeting vraagt bewustwording/individuatie, veel mensen functioneren vooral via persona (sociale rol) en onbewuste patronen. *Maar:* inhoudelijk passend ≠ authentiek citaat. 👉 *Conclusie:* *toeschrijving aan Jung is onzeker* zonder exacte bronvermelding (boek/essay/brief + paginanummer). 🧠 **“Oorsprong”:** 1) 📚 Mogelijke herkomst: vertaalde / parafraserende secundaire bron. Veel *“Jung-citaten”* komen uit:
samenvattingen, quote-websites, therapieblogs, (Nederlandse) readers zonder primaire verwijzing. Dan ontstaat snel een *“Jung-achtig” citaat* dat niet letterlijk in zijn werk staat. 2) 🗣️ *Mogelijk:* losse formulering uit een interview/brief (maar niet zeker). Jung heeft in brieven, seminars en essays wel vaker scherp geformuleerd over: beperkte zelfkennis, projectie, het niet zien van de ander zoals die is. *Alleen:* zonder originele taal (Duits/Engels) en vindplaats blijft dit speculatief. 3) 🧩 Verkeerde toeschrijving (komt vaak voor bij Jung/Nietzsche/Freud). Dit type uitspraak wordt ook geregeld *“geplakt”* op grote namen omdat het gewicht geeft. Het kan oorspronkelijk van een andere auteur zijn (filosofisch/psychologisch), en later aan Jung gekoppeld.

Wanneer een verkeerde man de juiste middelen gebruikt, werken de juiste middelen verkeerd.

Foto: Rob Martin. **Betekenis 📌 🧠 :** Het gaat niet alleen om de methode/techniek (*“de juiste middelen”*), maar om de persoon die ze toepast. Als iemands intentie, karakter, rijpheid of moreel kompas *“verkeerd”* zit, dan kunnen zelfs goede tools of correcte procedures: verkeerd uitpakken, misbruikt worden, of tot schadelijke resultaten leiden. *Kort gezegd:* ✅ Goede middelen + ❌ verkeerde houding/intent = ❌ verkeerd effect. 🧭 **Herkomst / oorsprong:** De zin wordt meestal gepresenteerd als een *Chinese (Taoïstische) wijsheid/spreuk* in westerse literatuur. In die traditie bestaat een terugkerend idee dat innerlijke ontwikkeling en juist handelen/juist mens-zijn voorafgaan aan *“de juiste techniek”.*
*⚠️ Belangrijk:* Het is vaak moeilijk om dit soort spreuken aan één klassieke Chinese brontekst (met exact deze formulering) te koppelen, omdat ze in het Westen geregeld circuleren als “Chinese proverb” in verschillende vertalingen. 👤 **Auteur:** ✅ Jung heeft het (heel waarschijnlijk) wél bekend gemaakt in het Westen. *Carl Gustav Jung* citeert deze uitspraak en gebruikt haar om een punt te maken: methoden (bv. psychologische of spirituele technieken) werken alleen goed bij de juiste innerlijke houding. *❗ Maar: Jung is waarschijnlijk niet de “auteur”.* Jung presenteert het doorgaans als een (Chinese) zegswijze— dus als iets wat hij overneemt, niet als iets wat hij zelf bedacht. 📚 *Waar bij Jung?:* Je vindt de uitspraak in Jung’s commentaar / voorwoord bij *The Secret of the Golden Flower* (een westerse uitgave van een Chinese alchemistische/meditatieve tekst, vertaald door Richard Wilhelm; Jung schreef het psychologische commentaar). (De exacte pagina/paragraaf verschilt per editie en taal—Duits/Engels/Nederlands hebben verschillende uitgaven.)

Het christendom wees een bepaalde richting aan met uitsluiting van alle andere mogelijke richtingen.

Foto: Cosmic Timetraveler. **Betekenis 🧭:** *Kernidee:* het christendom stelde een duidelijke, exclusieve koers in geloof en moraal, waarbij alternatieve spirituele/psychische richtingen werden gemarginaliseerd. *Jungiaanse duiding:* Eenzijdigheid van het bewustzijn: nadruk op licht, goed, geest, rede ➜ uitsluiting/onderdrukking van schaduw, kwaad, lichaam, instinct, het vrouwelijke. ⚖️ *Compensatie:* wat wordt uitgesloten keert via het onbewuste terug (bijv. in ketterijen, mystiek, gnostiek, alchemie, en later in moderne symbolen / psychologie). 🔄: *Symboolkritiek:* de Drie-eenheid (triniteitsdenken) neigt het *“vierde”* uit te sluiten; alchemie en quaterniteit verbeelden de integratie van het uitgeslotene. ◻️ **Auteur en toeschrijving ✍️:** *Waarschijnlijk géén letterlijk citaat van Jung in deze vorm;* het is een treffende parafrase van zijn these. Bij correcte wetenschappelijke zorgvuldigheid: behandel het als parafrase van Jung, niet als letterlijke aanhalingsteken-quote. ⚠️ *Oorsprong / mogelijke broncontext 📚:* *Waar Jung dit idee sterk uitwerkt: Psychology and Religion: West and East (Collected Works, CW 11) — o.a. “The Psychological Approach to the Dogma of the Trinity”:* over de uitsluiting van het *“vierde”* en de resulterende eenzijdigheid. Aion (CW 9ii) — over Christussymbool, schaduw, tegenbeeld (Antichrist) en de problematiek van het uitgeslotene in de christelijke symboliek. Answer to Job (vaak uitgegeven binnen CW 11) — over integratie van goed en kwaad in het goddelijke beeld; kritiek op morele eenzijdigheid. Psychological Types (CW 6) en essays in CW 10 — reflecties op culturele/ethische eenzijdigheid in het Westen.
Een exacte, verifieerbare primaire bron met precies deze bewoording is moeilijk te vinden; het lijkt eerder een parafrase van Jung’s gedachte over de *“eenzijdigheid”* van het christendom. Inhoudelijk sluit het sterk aan bij Jung’s werk over hoe het christendom bepaalde psychische en symbolische mogelijkheden uitsloot (schaduw, het ‘vierde’, het vrouwelijke/lichamelijke), wat later onbewust gecompenseerd werd. *🧠Let op: de exacte Nederlandse zin is voor zover bekend niet letterlijk in deze werken te vinden; het idee wél.*

Mijn manier is niet jouw manier, dus ik kan het je niet leren. De weg is in ons, maar niet in goden, noch in leringen, noch in wetten. In ons is de weg, de waarheid en het leven.

Foto: Julian Hochgesang. **Betekenis:** *Unieke weg: “Mijn manier is niet jouw manier”* benadrukt dat elk individu een eigen psychische/levensweg heeft. *Geen extern recept:* Waarheid en richting liggen niet in externe dogma’s, autoriteiten of vaste regels. Innerlijke oriëntatie: De weg is *“in ons”* — sluit aan bij Jungs idee van individuatie: je eigen psyche (bewust + onbewust) leren kennen en integreren. *Bijbelse echo:* De formulering *“de weg, de waarheid en het leven”* verwijst bewust naar *Johannes 14:6;* Jung plaatst dit niet in een externe figuur, maar in de innerlijke ervaring. **Auteur 👤:** Dit citaat wordt *overtuigend aan Carl Gustav Jung toegeschreven.* Het verschijnt (in licht variërende vertalingen) in *The Red Book: Liber Novus.* Jung schreef het oorspronkelijk in het Duits; gangbare vertalingen in het Engels en Nederlands circuleren. **Oorsprong / bron 📖:** *Werk: The Red Book (Liber Novus), C.G. Jung; ed. Sonu Shamdasani; W. W. Norton, 2009. Context:* Jung beschrijft in visionaire en reflectieve passages de innerlijke tocht van individuatie. De exacte plaats verschilt per uitgave/vertaling; het komt voor in de secties die vaak als Liber Primus/Secundus of Scrutinies worden aangeduid. *Vertaal-/tekstvarianten 🌐: V*eel gebruikte Engelse versies: *“Your way is not my way, therefore I cannot teach you the way. The way is within us, but not in gods, nor in teachings, nor in laws. Within us is the way, the truth, and the life.”* Waarschijnlijke Duitse grondvorm (globaal): *“Dein Weg ist nicht mein Weg, darum kann ich dich nicht lehren. Der Weg ist in uns, aber nicht in Göttern, noch in Lehren, noch in Gesetzen. In uns ist der Weg, die Wahrheit und das Leben.”* Kleine verschillen (woordvolgorde, *“noch”/“en”,* komma’s) komen door edities en vertalers. *Veelgemaakte verwarringen ❗:* *Met Nietzsche: h*et idee *“niemand kan je brug bouwen”* is van Nietzsche *(Zarathustra),* niet van Jung. Met algemene spirituele aforismen: dit citaat is specifieker Jungiaans door de nadruk op individuatie en de herduiding van religieuze taal naar innerlijke psychische realiteit.

Zelfs het gelukkigste leven is niet denkbaar zonder een zekere mate van duisternis.

Je bent een mentaal proces dat je niet kunt beheersen.

Foto: Georgia Mashford. **Betekenis:** *Kernidee:* De psyche is een proces of dynamische opeenvolging die niet volledig onder onze bewuste controle staat. *Implicaties:* Er zijn aspecten van onze ervaring die autonoom verlopen (vooral onbewuste inhoud). Mensen hebben minder zeggenschap over hun innerlijke processen dan ze misschien denken. Zelfbeheersing kent grenzen; een deel van de psyche *“volgt zijn eigen koers”.* **Oorsprong en auteur:** Direct citaat? *Geen betrouwbare bron bevestigt dat deze zin afkomstig is uit een bekend werk van C.G. Jung.* *Veelvoorkomende problemen met citaten:* Bibliografisch verifieerbare citaten worden soms verkeerd geciteerd of geparafraseerd. *Soms gaat het om een moderne parafrase of een interpretatie van Jungs ideeën door anderen.* *Vermoedelijke toeschrijving:* Er is *geen betrouwbare, bevestigde bron die dit specifieke citaat definitief aan Jung toeschrijft.* Het is *aannemelijk dat de zin een samenvatting is van een psychologische visie die aan Jung wordt toegeschreven*, of dat het een vervalste toeschrijving betreft. *Jung en soortgelijke ideeën (zonder directe citaten):* Centrale Jungiaanse ideeën die thematisch aansluiten: Het onbewuste beïnvloedt ons gedrag sterk; veel processen vinden plaats buiten onze bewuste controle. De weg naar zelfverwerkelijking (individuatie) betekent bewust worden van onbewuste aspecten. De psyche wordt vaak gezien als een open systeem waarin bewuste controle beperkingen kent. Bekende, authentieke Jungiaanse citaten die soortgelijke thema’s behandelen (met de nodige kanttekeningen wat betreft de letterlijke nauwkeurigheid): *“Totdat je het onbewuste bewust maakt, zal het je leven bepalen – en zul je het je lot noemen.”* (veel geciteerde vorm, de oorspronkelijke formulering varieert). *Opmerking:* De letterlijke Duitse versie varieert in vertalingen; de betekenis komt overeen met Jungs nadruk op de invloed van het onbewuste.

Het is gemakkelijk te begrijpen waarom mensen de neiging hebben om de boodschap van hun dromen te negeren of zelfs af te wijzen. Bewustzijn is inherent tegengesteld aan alles wat onbewust en onbekend is.

Foto: Carolyn . Christine. **Betekenis:** De kern is dat dromen boodschappen bevatten vanuit het onbewuste, en dat het ego (het bewuste ik) geneigd is deze boodschappen te negeren of af te wijzen. **Concreet:** Het bewustzijn toch hebben van het onbewuste kan spanning opleveren omdat het onbekende en mogelijk bedreigende inhoud raakt. In Jungiaanse termen fungeert de droom vaak als compensatie: de inhoud van de droom probeert het bewuste evenwicht te herstellen door onbekende of onderdrukte aspecten naar bewustzijn te brengen. *Samengevat:* De uitspraak benadrukt de spanning tussen wat bewust is en wat onbewust blijft, en de waarde van het interpreteren van dromen voor persoonlijke groei.
**Oorsprong en auteur:** *Directe verificatie: dit exacte citaat kan niet worden teruggevonden als een onbetwistbaar Jung-citaat* in zijn hoofdwerken of de standaard verzamelingen (CW, the Jungian übt). *Mogelijke werkelijkheid:* De zin lijkt een parafrase of samenvatting van Jungiaanse ideeën over dromen en het onbewuste, eerder dan een letterlijk citaat uit zijn werk. **Conclusie:** Het is niet zeker toewijsbaar aan *Carl Gustav Jung* als originele auteur. Het kan een hedendaagse herformulering zijn die Jungiaanse concepten uitlicht. *Wat Jung hierover schrijft (contextualisering):* Dromen als uitingen van het onbewuste. *De compensatoire functie van dromen:* Wanneer het bewuste leven eenzijdig wordt, brengen dromen tegengestelde of onderdrukte inhoud aan het licht. De noodzaak om droominhoud te interpreteren om tot individuation te komen. Voor betrouwbare citaten kun je zoeken naar: *“Two Essays on Analytical Psychology”* (publisering van droomtheorie). *“Dreams”* en *“Dream Analysis”* passages in de Collected Works. Thema’s als compensatie, tegenstellingen tussen bewustzijn en onbewuste, en de rol van het onbewuste inpsychische ontwikkeling. Jung stelde dat dromen een boodschap van het onbewuste bevatten en dat het bewustzijn vaak geneigd is deze inhoud te negeren; dromen dienen soms als compensatie om balans te brengen.

Niets heeft een grotere psychologische impact op de mensen om hen heen, en vooral op hun kinderen, dan de ongeleefde levens van hun ouders.

Leer het beste, weet het beste – en vergeet het dan allemaal als je bij de patiënten aankomt.

Foto: National Cancer Institute. **Betekenis 🧩:** *Het citaat drukt drie kernpunten uit:* *Grondigheid:* Verwerf de best mogelijke opleiding en theoretische kennis. *Bescheidenheid:* Theoretische kaders zijn hulpmiddelen, geen absolute waarheden. *Presentie:* In het echte contact met de patiënt telt luisteren, waarnemen, en afstemmen op de unieke persoon meer dan het strak toepassen van theorie. *Kortom:* theorie als kompas, niet als keurslijf. **🧭 Auteur en toeschrijving 🖋️:** *Jung (waarschijnlijk):* Er circuleert een verwante, veel geciteerde uitspraak die aan Jung wordt toegeschreven, vaak in de trant van: *“Learn your theories as well as you can, but put them aside when you touch the miracle of the living soul.”* *Bewijsstatus:* Deze formulering wordt zelden met een exacte, controleerbare bron (deel/pagina/paragraaf) uit Jung’s Collected Works onderbouwd. In gezaghebbende citatenverzamelingen staat ze vaak als *“attributed”* (toegeschreven). *Contextuele match:* De gedachte past sterk bij Jung’s klinische houding: het individu en de levende ervaring gaan vóór systeem en doctrine. Maar de Nederlandse versie *“…en vergeet het dan allemaal als je bij de patiënten aankomt”* lijkt een didactische parafrase (zeker in medische/psychologische opleiding) en niet een direct citaat. **Oorsprong en varianten 🔎:** Waarschijnlijke oorsprong: *Psychotherapie- en medische onderwijstradities die Jung citeren/parafraseren* om het belang van klinische aanwezigheid te benadrukken. *Nabije, authentieke Jung-gedachten:* Jung schrijft meermaals dat het individuele geval en de levendige ontmoeting leidend zijn en dat theorie hulpmiddel is. Dit is consistent, ook al is de exacte zin zo niet hard te traceren. Vergelijkbare (niet-Jung) tradities: *William Osler* (geneeskunde): nadruk op bedside learning en de unieke patiënt. *Carl Rogers* (psychotherapie): ervaring en de persoon-centrale houding boven doctrine. Conclusie 🎯: Het is waarschijnlijk *geen letterlijke Jung-citaat* in deze Nederlandse vorm, maar een *treffende parafrase van een gedachte die goed aansluit bij Jung’s houding:* beheers theorie, maar geef in de ontmoeting met de patiënt prioriteit aan de levende werkelijkheid van die persoon.

De ontmoeting van twee persoonlijkheden is als het contact van twee chemische substanties: wanneer er een reactie is, worden beide getransformeerd.

Exempla docent – Het voorbeeld is de beste leraar!

De aanblik van het kwaad ontsteekt het kwaad in de ziel. Dit is onvermijdelijk.

Sensatie stelt vast wat er werkelijk is. Denken stelt ons in staat te herkennen wat het heden betekent, het gevoel van wat het waard is, tenslotte wijst intuïtie ons naar de mogelijkheden van waar en waarheen in het huidige heden.

Foto: Marin Tulard. **Betekenis:** *Sensatie:* Verwijst naar de directe ervaring en waarneming van de werkelijkheid. Het legt de nadruk op wat er feitelijk is, zonder interpretatie. *Denken:* Dit proces helpt ons om de betekenis van het huidige moment te begrijpen. Het stelt ons in staat om de waarde van ervaringen te beoordelen. *Gevoel:* Dit aspect verwijst naar de emotionele waardering van ervaringen. Het helpt ons om de waarde van situaties en ervaringen te begrijpen. *Intuïtie:* Dit is het vermogen om mogelijkheden en richtingen te zien zonder expliciete redenering. Het biedt inzichten in wat er kan zijn in de toekomst. *Samenvatting:* De spreuk benadrukt de interactie tussen waarneming, denken, emotie en intuïtie in ons begrip van de werkelijkheid en de betekenis van het huidige moment. **Oorsprong:** De exacte oorsprong van deze spreuk is niet duidelijk, maar de concepten die erin worden besproken, zijn sterk verbonden met de psychologie van Carl Gustav Jung. Jung was een Zwitserse psychiater en psychoanalyticus die de analytische psychologie heeft ontwikkeld. Hij introduceerde belangrijke concepten zoals archetypen, het collectief onbewuste, en de verschillende psychologische functies (zoals denken, voelen, sensatie, en intuïtie). **Auteur:** *Carl Gustav Jung* (1875-1961): Een invloedrijke figuur in de psychologie. Bekend om zijn diepgaande inzichten in de menselijke psyche en zijn nadruk op de rol van het onbewuste. Hoewel de spreuk *mogelijk niet letterlijk van Jung afkomstig is,* zijn de ideeën en thema’s die erin worden besproken sterk beïnvloed door zijn werk en zijn opvattingen over de menselijke ervaring en psychologische functies.

Alles wat ons bij anderen irriteert kan leiden tot zelfkennis.

Foto: Anthony Tran. **Betekenis:** *Kernidee:* De spreuk suggereert dat de irritaties die we bij anderen ervaren vaak een reflectie zijn van onze eigen innerlijke conflicten of eigenschappen. *Zelfreflectie:* Het benadrukt het belang van zelfkennis en zelfreflectie. Door te kijken naar wat ons irriteert, kunnen we inzicht krijgen in onze eigen persoonlijkheid en gedrag. *Psychologische Aspect:* Dit idee is verwant aan de psychologische concepten van projectie, waarbij mensen hun eigen ongewenste kwaliteiten op anderen projecteren. **Oorsprong:** *Psychologie:* De spreuk is geïnspireerd door psychologische theorieën die de relatie tussen zelfbeeld en perceptie van anderen onderzoeken. *Carl Gustav Jung:* De auteur, Carl Gustav Jung, was een Zwitserse psychiater en psychoanalyticus die de analytische psychologie heeft ontwikkeld. Hij legde de nadruk op het belang van het onbewuste en de schaduw (de ongewenste delen van de persoonlijkheid). **Auteur:** *Carl Gustav Jung.* *Leven:* Geboren op 26 juli 1875 in Zwitserland en overleden op 6 juni 1961. *Bijdragen:* Ontwikkeling van concepten zoals archetypes, collectief onbewuste en de schaduw. Belang van dromen en symbolen in de psychologische ontwikkeling. Invloed: Jung’s werk heeft een grote invloed gehad op de psychologie, kunst, religie en filosofie. Samenvatting: Deze spreuk herinnert ons eraan dat onze irritaties vaak meer over onszelf zeggen dan over anderen. Het nodigt uit tot zelfreflectie en groei in zelfkennis. 🌱

Elke vorm van verslaving is slecht, of het bedwelmende middel nu alcohol, morfine of idealisme is.

Foto: Kulli Kittus. **Betekenis:** *Essentie van Verslaving:* De spreuk benadrukt dat alle vormen van verslaving schadelijk zijn, ongeacht het middel of de ideologie. Dit omvat zowel fysiek verslavende stoffen (zoals alcohol en morfine) als mentale of emotionele verslavingen (zoals idealisme). *Waarschuwing:* Het is een waarschuwing dat verslaving niet alleen beperkt is tot substanties, maar ook kan voortkomen uit ideeën en overtuigingen die ons gedrag en onze denkprocessen kunnen beïnvloeden. Oorsprong: De spreuk wordt vaak toegeschreven aan Carl Gustav Jung, een invloedrijke Zwitserse psychiater en psychoanalyticus. *Context:* Jung was geïnteresseerd in de menselijke psyche en de impact van verslaving op het individu en de samenleving. Hij behandelde de psychologische aspecten van verslaving, wat deze uitspraak relevant maakt in zijn werk. **Auteur:** *Carl Gustav Jung (1875-1961). Bijdragen:* Jung is bekend om zijn theorieën over het onbewuste, archetypen en de collectieve psyche. *Impact:* Zijn werk heeft een blijvende invloed gehad op de psychologie, en hij was een van de grondleggers van de analytische psychologie. *Conclusie:* *Algemene Les:* De spreuk herinnert ons eraan dat het belangrijk is om bewust te zijn van wat ons kan binden, zowel in termen van fysieke middelen als in onze overtuigingen en idealen. *Reflectie:* Het roept ons op tot zelfreflectie en een kritische kijk op wat we als ‘normaal’ beschouwen in onze levensstijl en overtuigingen.

Een bijzonder mooie vrouw is een bron van terreur. In de regel is een mooie vrouw een vreselijke teleurstelling.

Foto: Pouriya Kafaei. **Betekenis:** De uitspraak suggereert dat de schoonheid van een vrouw kan leiden tot zowel bewondering als teleurstelling. Het idee van *“terreur”* k an verwijzen naar de angst of de uitdagingen die voortkomen uit het omgaan met een aantrekkelijke vrouw. De zin impliceert dat uiterlijke schoonheid vaak niet overeenkomt met innerlijke kwaliteiten of karakter, wat kan leiden tot teleurstelling in relaties. **Oorsprong:** Deze uitspraak is vaak toegeschreven aan de Duitse psychiater en psychoanalyticus *Carl Jung,* hoewel het *niet altijd duidelijk is of hij deze exacte woorden heeft gebruikt.* Jung hield zich bezig met de menselijke psyche, archetypen en de dynamiek tussen mannen en vrouwen, wat de context van deze uitspraak zou kunnen verklaren. **Auteur:** Carl Jung (1875-1961). Een invloedrijke figuur in de psychologie en de oprichter van de analytische psychologie.
Bekend om zijn theorieën over het onbewuste, archetypen en de ontwikkeling van de zelf. **Conclusie:** De uitspraak weerspiegelt een kritisch perspectief op de relatie tussen schoonheid en teleurstelling in menselijke interacties, en het is mogelijk dat het is geïnspireerd door Jung’s inzichten in de menselijke natuur.

Nadenken is zwaar, daarom oordelen de meesten.

Foto: Valentin Salja. **Betekenis:** *Nadenken is zwaar:* Dit deel van de spreuk geeft aan dat het proces van diep nadenken en reflecteren vaak moeilijk en uitdagend is. Het vereist inspanning en kan soms oncomfortabel zijn. *Daarom oordelen de meesten:* Veel mensen kiezen ervoor om snel te oordelen of conclusies te trekken zonder de tijd te nemen om goed na te denken. Dit kan leiden tot oppervlakkige of onterechte oordelen. **Oorsprong:** *Auteur:* Deze uitspraak wordt vaak toegeschreven aan de psycholoog *Carl Jung,* maar er is *geen definitief bewijs* dat hij deze exacte woorden heeft gebruikt. *Context:* De spreuk weerspiegelt een inzicht in menselijk gedrag en psychologie, wat in lijn is met Jung’s werk over de diepte van de menselijke psyche en de noodzaak van zelfreflectie. *Relevantie: Psychologie:* De uitspraak benadrukt de noodzaak van kritisch denken en het belang van reflectie in het begrijpen van onszelf en anderen. *Maatschappij: I*n een tijd waarin snelle oordelen vaak worden geuit, is het een oproep tot dieper nadenken voordat we conclusies trekken. *Conclusie:* Deze spreuk nodigt uit tot zelfreflectie en moedigt mensen aan om de tijd te nemen om na te denken voordat ze oordelen. Het herinnert ons eraan dat nadenken een waardevolle maar soms zware taak is.

In alle chaos is er een kosmos, in alle wanorde een geheime orde.

Je bent wat je doet, niet wat je zegt dat je gaat doen.

Foto: Reproduçã. Betekenis: *Essentie:* De uitspraak benadrukt het belang van acties boven woorden. *Interpretatie:* Acties spreken luider dan woorden: Wat je daadwerkelijk doet, definieert wie je bent en wat je waardeert. *Verantwoordelijkheid:* Het moedigt aan om verantwoordelijkheid te nemen voor je daden in plaats van alleen maar plannen te maken. **Oorsprong:** *Herkomst:* De exacte oorsprong van deze uitspraak is niet volledig duidelijk, maar het idee dat acties belangrijker zijn dan woorden is een veelvoorkomend thema in de filosofie en literatuur.Vergelijkbare Ideeën: Deze gedachtegang komt voor in verschillende culturen en tradities, waaronder de filosofie van *Aristoteles* en de leerstellingen van verschillende religies. **Auteur:** *Toeschrijving aan Jung:* Hoewel *Carl Jung,* de beroemde psychiater, veel heeft bijgedragen aan de psychologie, is deze specifieke uitspraak niet direct aan hem toegeschreven. Jung benadrukte echter wel het belang van het onbewuste en de acties van een individu in het begrijpen van de psyche. *Conclusie:* De uitspraak herinnert ons eraan dat onze daden ons karakter en onze waarden weerspiegelen, en dat het belangrijk is om consistent te zijn in wat we zeggen en doen. 💪✨

De wereld zal je vragen wie je bent, en als je het niet weet, zal de wereld het je vertellen.

Tekening door onbekend. **Betekenis:** Dit is introspectief en waarschuwend:
Als je niet weet wie je bent, laat je anderen — de maatschappij, cultuur, familie of media — voor jou bepalen wie je “zou moeten zijn”. Zelfkennis is dus essentieel om authentiek te leven, in plaats van te worden geleefd door externe invloeden.
**Oorsprong:** De uitspraak circuleert sinds de tweede helft van de 20e eeuw in spirituele en psychologische contexten en is vooral via populaire citatenverzamelingen aan Jung gekoppeld.

Je kunt alleen vreugde beleven aan de kleinste dingen als je de dood hebt geaccepteerd. Maar als je gretig uitkijkt naar alles wat je nog zou kunnen beleven, dan is niets groot genoeg voor je plezier en zijn de kleinste dingen die je blijven omringen niet langer een vreugde. Daarom aanschouw ik de dood, want die leert me hoe ik moet leven…

Wat deed je als kind waardoor de uren als minuten voorbij gingen? Hierin ligt de sleutel tot je aardse bezigheden.

De grootste last die een kind moet dragen is het ongeleefde leven van de ouders.

Totdat je het onbewuste bewust maakt, zal het je leven sturen en zul je het het lot noemen.

Ik ben niet wat mij is overkomen, ik ben wat ik heb gekozen te worden.

Wat we weerstaan, houdt stand.

Je ontmoet je lot op de weg die je neemt om het te ontwijken.

Wie tegelijkertijd zijn schaduw en zijn licht waarneemt, ziet zichzelf van twee kanten, en dat plaatst hem in het midden.

Afbeelding: Peter van Geest AI. **Betekenis 🌗➡️⚖️:** Schaduw + licht: Jung spreekt over de *“schaduw”* als de ongewenste of onbewuste aspecten van de persoonlijkheid, en over het *“licht”* als bewuste, gewenste kwaliteiten. Zichzelf *“van twee kanten”* zien: werkelijk zelfinzicht ontstaat als je beide perspectieven meeneemt, in plaats van je uitsluitend te identificeren met je positieve zelfbeeld. *“In het midden”* komen: dit verwijst naar centrering rond het Zelf (Jungs term voor de totaliteit van psyche), een evenwicht tussen tegenstellingen. Het midden is geen compromis, maar een geïntegreerde heelheid. *Praktisch:* schaduwwerk (eerlijke zelfreflectie, herkennen van projecties, werken met dromen / schrijfopdrachten/therapie) ondersteunt die integratie. **Auteur ✅:**
*Carl Gustav Jung* (1875–1961) is de waarschijnlijke auteur. De uitspraak is thematisch 100% Jungiaans (schaduw, licht, midden/centrum, integratie van tegenpolen). Let op: de exacte zin wordt vaak aangehaald, maar primaire vindplaatsen met hoofdstuk/paragraaf zijn zelden sluitend vermeld. **Oorsprong/bron 🔎:** *Meest geciteerde Duitse versie: “Wer zugleich seine eigene Finsternis und sein Licht wahrnimmt, sieht sich aus zwei Seiten, und damit kommt er in die Mitte.”* *Status van de bron:* brede secundaire verspreiding (bloemlezingen, quoteverzamelingen, websites). Een eenduidige, verifieerbare plaatsing met volume/pagina in Jungs Gesammelte Werke (GW/CW) wordt zelden overtuigend gegeven. *Inhoudelijk sluit het aan bij: Two Essays on Analytical Psychology (CW 7; “Über die Beziehungen zwischen dem Ich und dem Unbewussten”) :* Integratie van schaduw en onbewuste.
Aion (CW 9ii): *“coincidentia oppositorum”* (vereniging van tegenstellingen) en centrering rond het Zelf. *Conclusie:* *Zeer waarschijnlijk Jung*, maar waarschijnlijk in deze vorm een parafrase/gestileerde samenvatting van passages over schaduw en de *“Mitte”.* *Context:* *Bij Jung 🧠: Kernmotief:* Heelwording (individuatie) vraagt om confrontatie met de schaduw én het licht, waardoor het ego niet langer eenzijdig is, maar zich oriënteert op het Zelf als midden. *“Mitte”:* Jung gebruikt *“Mitte/Zentrum”* frequent om de psychische balans/het Zelf te duiden.

Het onbewuste is in zekere zin de moedergrond.

Afbeelding: Peter van Geest AI. **Betekenis🧠🌱:** *“Het onbewuste als moedergrond”* = metafoor: het onbewuste fungeert als de vruchtbare bodem waaruit ons bewuste, onze denkbeelden, impulsen en symbolen opkomen. “In zekere zin” nuanceert: Het is geen letterlijke, maar een functionele vergelijking—het ego differentieert zich geleidelijk uit dit dieper liggende psychische veld. Implicatie voor Jungiaanse psychologie: Groei/individuatie vraagt om een levende uitwisseling tussen ego en onbewuste (dromen, fantasieën, symbolen); verdringing of breuk leidt tot eenzijdigheid. **Auteur ✅:** Toegeschreven aan *Carl Gustav Jung.* De formulering sluit naadloos aan bij Jung’s vaste beeldspraak (onbewuste als *“moedergrond”, “matrix”, “bron”*). **Oorsprong / bron (context en varianten):** Oorspronkelijk in het Duits geformuleerd in de trant van: *“Das Unbewusste ist in gewissem Sinne der Mutterboden.”* Jung gebruikt dit soort metafoor in meerdere werken, o.a.: *Two Essays on Analytical Psychology (CW 7)*, vooral in de delen over de verhouding tussen het Ik en het onbewuste. *The Archetypes and the Collective Unconscious (CW 9i)*, waar hij het onbewuste als *“matrix”* van het bewustzijn bespreekt. *On the Nature of the Psyche (CW 8)*, in bredere reflecties op de bronfunctie van het onbewuste.
*Let op:* Vertalingen (Nederlands/Engels) variëren qua woordkeus (*“moedergrond”, “moederbodem”, “matrix”, “grond/soil”*). De zin circuleert vaak als parafrase die de Jungiaanse gedachte kernachtig weergeeft. Waarom *“moedergrond”* en niet enkel *“bron”*? 🌾:
*“Grond/bodem”* benadrukt: *Voeding en groei* (het onbewuste voedt het bewuste). Continuïteit (bewuste in wording uit een dieper liggend veld). *Archetypische kleuring (*resoneert met het *“Grote Moeder”*-motief, zonder daartoe te worden gereduceerd). *Praktische duiding 🛠️:* *In therapie en zelfkennis:* Aandacht voor droombeelden en spontane fantasieën als “scheuten” uit die bodem; integratie daarvan ondersteunt individuatie en creativiteit.

Domheid, zonde, ziekte, ouderdom en dood vormen nog steeds de duistere achtergrond waartegen de vrolijke uitstraling van het leven afsteekt.

Afbeelding: Peter van Geest AI. **🧠 Betekenis:** Het somt de onvermijdelijke “donkere” constanten van het menselijk bestaan op (vergissing, moreel falen, lijden, aftakeling, sterfelijkheid). *“Donkere folie”* (als in sieraden/kunst) = contrastachtergrond: Juist door het donker ervaar je de lichte, vreugdevolle kanten van het leven sterker. *Jungiaans kader:* Spanning der tegendelen en *“schaduw”;* het erkennen van het donkere verdiept de beleving van zin en levensglans. **🧾 Oorsprong:** *Werk:* *C. G. Jung, Aion: Beiträge zur Symbolik des Selbst (Aion:* *Researches into the Phenomenology of the Self). Reeks: Gesammelte Werke (GW) 9/2.* *Engelstalige parallel: Collected Works (CW) 9ii, vert. R. F. C. Hull (Princeton UP).* De zin verschijnt daar in equivalente bewoordingen. **✍️ Auteur:** *Carl Gustav Jung* (1875–1961) 🇨🇭 Zwitsers psychiater, grondlegger van de analytische psychologie; kernbegrippen: archetypen, collectief onbewuste, schaduw, individuatie.

De aanblik van het kwaad ontsteekt het kwaad in de ziel. Dit is onvermijdelijk.

Afbeelding: Peter van Geest AI. **Betekenis:** Het citaat stelt dat het *“zien”* of contempleren van kwaad in anderen het corresponderende kwaad in onszelf activeert. Dit sluit aan bij het Jungiaanse idee van de “schaduw”: Wat we in de ander waarnemen, kan onze eigen verdrongen neigingen mobiliseren (projectie, besmetting, normalisering). Implicatie: Morele en psychologische hygiëne vraagt om zelfreflectie en begrenzing bij confrontatie met destructief gedrag/beelden. **Auteur:** Het wordt vaak aan *Carl Gustav Jung* toegeschreven, maar er is geen solide, controleerbare primaire bron (geen duidelijke vindplaats in de Collected Works met originele Duitse of Engelse formulering). *Conclusie:* Waarschijnlijk geen letterlijke Jung-citaat; eerder een parafrase van Jungiaanse thema’s over schaduw en projectie. **Oorsprong:** De specifieke formulering in het Nederlands (*“De aanblik van het kwaad ontsteekt het kwaad in de ziel. Dit is onvermijdelijk.”*) circuleert vooral op citaatwebsites zonder bronvermelding. Er is geen goed gedocumenteerde oorspronkelijke publicatie (jaar/werk/paginanummer) bekend. *Mogelijke verwarring:* Thematisch doet het denken aan *Nietzsche’*s waarschuwing *“Wer mit Ungeheuern kämpft…/Wenn du lange in einen Abgrund blickst…”,* maar dat is een ander, wel verifieerbaar citaat. Jung bespreekt op veel plekken dat confrontatie met het kwaad/de schaduw het kwaad in onszelf kan *“constelleren”* (activeren), o.a. in: *Two Essays on Analytical Psychology (CW 7). Aion: Researches into the Phenomenology of the Self (CW 9ii). The Undiscovered Self (CW 10)*
Deze werken bieden de inhoudelijke basis, al staat de gevraagde zin er niet woordelijk in.

De ontmoeting van twee persoonlijkheden is als het contact van twee chemische substanties: wanneer er een reactie is, worden beide getransformeerd.

Afbeelding: Peter van Geest AI. **🧠 Betekenis:** *Chemische metafoor ⚗️:* Net zoals twee stoffen bij contact een reactie kunnen aangaan en daardoor beide veranderen, zo beïnvloeden twee mensen elkaar wanneer er echt *“chemie”* is. *Wederkerigheid 🔁:* Verandering is niet eenzijdig; beide personen ondergaan een verschuiving—in perspectief, gevoelens, overtuigingen of gedrag. Voorwaarde: *“als er een reactie is”* ✅: Niet elke ontmoeting transformeert; pas wanneer er echte interactie, resonantie of spanning ontstaat, vindt verandering plaats. *Neutraal/ambivalent ⚖️:* De transformatie kan positief (groei, inzicht) of uitdagend (conflict, confrontatie) zijn—maar is in elk geval vormend. 🧩 **Oorsprong:** Toegeschreven aan: *C.G. Jung*, vaak in het Engels geciteerd als *“The meeting of two personalities is like the contact of two chemical substances; if there is any reaction, both are transformed.”* *Waarschijnlijke herkomst 🗂️:* Veelvuldig gelinkt aan *“Modern Man in Search of a Soul” (1933)* of essays binnen Junguiaanse context. Een exacte primaire bronvermelding wordt in literatuur en online citaten vaak niet eenduidig gegeven; het is een kernachtig Jungiaans idee dat zijn denken over relatie, overdracht/tegenoverdracht en alchemische symboliek samenvat. *Oriëntaals/Germanisme 🇩🇪:* In het Duits wordt het vaak geparafraseerd als: *“Die Begegnung zweier Persönlichkeiten ist wie der Kontakt zweier chemischer Substanzen: wenn eine Reaktion stattfindet, werden beide verwandelt.”* (Praktische noot: Hoewel de toeschrijving aan Jung breed geaccepteerd is, is een precieze paginareferentie in zijn hoofdwerken moeilijk te verifiëren; het citaat is daarom beter te zien als een authentieke samenvatting van zijn gedachtegoed dan als een regel met vaste bronpagina.) 👤 Over de auteur: Carl Gustav Jung: Zwitserse psychiater, grondlegger van de analytische psychologie. Kernideeën: Collectief onbewuste, archetypen, individuatieweg, synchroniciteit, symboliek en alchemie als psychologische taal. *🧭 Toepassing en context:* *Psychotherapie 🛋️:* Verwijst naar de wederzijdse invloed tussen therapeut en cliënt (overdracht/tegenoverdracht) waarbij beiden leren en veranderen. *Relaties ❤️:* In vriendschap, liefde of samenwerking transformeren mensen elkaar door echte ontmoeting, niet door oppervlakkig contact. *Team/organisatie 🤝:* Creatieve spanning of *“chemie”* kan cultuur en individuen blijvend vormen. *🔎 Nuances en misvattingen:* *Niet elk contact verandert:* Pas bij echte betrokkenheid, conflict, resonantie of kwetsbaarheid ontstaat transformatie. *Geen romantische exclusiviteit:* Het geldt net zo voor professionele of conflictueuze interacties. Geen “machtsmetafoor”: Het benadrukt wederkerigheid, niet dominantie of eenzijdige invloed. 📚 *Korte bronhints:* C.G. Jung – Modern Man in Search of a Soul (1933) [veel geciteerde toeschrijving]. Jung’s essays over overdracht en alchemie voor conceptuele context.

Als je naar je eigen onbewuste neigingen in anderen ‘kijkt’, wordt dit een projectie genoemd.

Afbeelding: Peter van Geest AI. Betekenis🔎: Het citaat beschrijft het psychologische mechanisme “projectie”: Je schrijft (vaak onbewuste) eigen neigingen, wensen, angsten of tekortkomingen toe aan anderen. Functie: Verdedigingsmechanisme om innerlijke spanning te verminderen of een zelfbeeld te beschermen. Voorbeelden: Jaloezie → de ander van ontrouw of afgunst verdenken. Perfectionisme → Anderen als “slordig” of “onprofessioneel” beoordelen. Positieve projectie bestaat ook: Je idealiseert in de ander kwaliteiten die je zelf (nog) niet toelaat.🧭 Oorsprong: Psychoanalyse (begin 20e eeuw). Sigmund Freud introduceerde en beschreef projectie als mechanisme, o.a. in zijn analyse van paranoia (Schreber-casus, 1911) en latere teksten. Anna Freud systematiseerde projectie als een van de afweermechanismen (The Ego and the Mechanisms of Defence, 1936). Carl Gustav Jung werkte het idee uit in de context van de “schaduw” (o.a. in Aion, 1951): wat je in jezelf afwijst, zie je vaak in anderen. Melanie Klein (1946) en later W. R. Bion breidden het uit met “projectieve identificatie” (verwant, maar niet hetzelfde). Etymologie: via Frans/Engels “projection” uit Latijn proicere (“naar voren werpen”). ✍️ Auteur van dit citaat: Deze specifieke Nederlandse formulering is geen verifieerbare vaste quote van één auteur; het is feitelijk een gangbare (parafraserende) definitie van “projectie”. Ze wordt online soms aan Carl Jung toegeschreven, maar deze exacte zin is niet te vinden in zijn verzameld werk. Zie het daarom als een samenvattende beschrijving, niet als een letterlijke Jung- of Freud-citaat.

Door Pieter

Geef een reactie Reactie annuleren